Foto van Archief Twickel ontvangen via B. Berings

 

In den muur gemetseld:
In het midden is een ridder in wapenrusting afgebeeld; aan zijne voeten liggen rechts een paar handschoenen, links een helm.
 

Onderaan leest men :
Int jaer ons Hern MVc en de XLV den Illlen dach in Julio is in God verstorven den Ghestrėgen erntfesten ende frommen Heer
Frederick van Twickello, ridder ende is hijer begravė.
 

Bovenaan ziet men de wapens: Twickelo en Rutenberg.
Aan weerszijden van den ridder ziet men een zuil, waarop de buste van een wildeman staat.

De zuilen zijn beladen met vier wapenschilden, ieder doorsneden en twee kwartieren vertoonende nl.
 

                             Links                                                              Rechts

                        1. Twickel                                                         1. Rutenborgh
                            Bevervoorde                                                      Leyden (Overijssel)
                        2. Eerde                                                           2. Suythem
                            Langen                                                             Ketel van Hackfort
                        3. Keppel                                                          3. Broeckhuysen
                            Buckhorst                                                          De Cock v. Weerdenburg
                        4. Hacfort                                                         4. Brakel
                            Afgesleten                                                         Polanen

 

Deze beschrijving gaf P.C.Blois van Treslong Prins in Genealogische en Heraldische Gedenkwaardigheden in en uit de kerken der provincie Overijssel. En hij gaf daarbij de namen van de betreffende voorouders:

Frederick van Twickelo,

zoon van Johan van Twickelo, in 1469 beleend met den Grimberg onder Rijssen, + 1497 en van Adriana van Rutenborgh tot den Rutenborgh, + na 1491;

de kleinzoon van Johan van Twickelo en Jacoba van Keppel en van Frederik van den Rutenborgh tot den Rutenborgh en Agnes van Broeckhuysen van Weerdenburg;

de achterkleinzoon van Johan van Twickelo tot Vreden, + 1449 begraven te Delden en Jutta van Eerde, van N. N. van Keppel en N. N. van Sasse, van Frederik van Rutenborgh tot den Rutenborgh en N. N. van Zuthem en van Jan I van Broeckhuysen van Weerdenburg , Well en Ammerzoden + 1442 en Adriana van Brakell;

de betachterkleinzoon van Herman van Twickelo en Grete van Bevervoorde tot Bellinckhof, van N.N. van Eerde en N. N. van Langen; van Herman van Keppel, ambtman van Twenthe en N. N. van Buckhorst; van N. N. van Sasse en ?; van Reinier van Rutenborgh tot den Rutenborgh en Lubbe van Leyden; van Adolf van Zuthem en N. N. Ketel van Hacfort, van Willem van Broeckhuysen en Agnes de Cock van Weerdenburg en van Stees van Brakell, heer van Langerak en Catharina van Polanen van Asperen.

Ik heb mij behoorlijk lang hiermee bezig gehouden, maar had slechts de beschikking over een foto van de grafzerk van matige kwaliteit, waarin de wapens erg moeilijk te zien waren. Maar op grond van mij ter beschikking staande gegevens, bleek al snel,dat er enkele verkeerde interpretaties gemaakt waren door Blois van Treslong Prins.

Bijvoorbeeld:

Wapen van Leyden in Overijssel:
In rood een verkorte puntige dwarsbalk waardoorheen gestoken vijf staken, aan weerszijden voorzien van punten, alles zilver. Omdat ook van Rhemen in zijn manuscripten een vermelding had van een huwelijk Rutenberg -van Leyden, inderdaad de door Blois van Treslong genoemde Reyner van den Rutenberg X Lubbe van Leyden, leverde dat moeilijkheden op met de intepretatie. Want dit huwelijk Rutenberg-van Leyden speelde rond 1400...

Een juistere invulling van deze gedeelde wapens blijkt, als we de wapens goed bekijken. Ten eerste is het gedeelde wapen rechtsboven een combinatiewapen van Rutenberg met van de Cock van Isendoorn, en het tweede gedeelde wapen aan de rechterzijde is inderdaad van Suthem, maar of het onderste deel nou werkelijk Ketel van Hackfort is, blijft onduidelijk. Het kan elke familie zijn met een dwarsbalk als wapen, bijvoorbeeld Boelman of van den Busche uit Zwolle, maar ook Doornick. Omdat Blois van Treslong ook niet in staat is om bijpassende namen te geven, blijkt hij er dus een slag naar geslagen te hebben. Wat betreft de interpretatie van het gedeelde wapen linksonder -hij noemt dat het wapen Sasse gedeeld met een beschadigd tweede wapen- lijkt mij onjuist te zijn. Een detailfoto lijkt ook hier een dwarsbalk te geven, en dat zal het wapen 'van Hacfort' zijn.

 


                                        Onderste gedeelde wapen ter linkerzijde

Naar mijn mening is dus een betere invulling van de wapens:

Frederik van Twickelo, ridder, heer van Hengelo, beleend in 1519 en op 2 Dec. 1531 met Beugelscamp en Broeckhuys, X Rudolfa
de Vos van Steenwijk. Hij was de broer van Johan Van Twickel, die gehuwd was met Jutte Sticke. Voor hen beiden gelden dus dezelfde kwartieren.

                      Links                                                        Rechts

             1. Twickel (een schoorsteenhaal)                          1. Rutenborgh
                  Bevervoorde (een klimmende bever)                      Van Isendoorn (drie vairpalen met een leeuw)
             2. Eerde (een wassenaar)                                    2. Suythem (drie sterren)
                  Langen (linkerschuinbalk vijf aangesloten ruiten)      (dwarsbalk) Doornick (?)
             3. Keppel (zesruitenschuinbalksgewijs)                   3. Broeckhuysen (5 + 4 hermelijnstaartjes, hier 4 + 3)
                  (linksgewende leeuw)                                         De Cock v. Weerdenburg (3 vairpalen)
             4. van Hacfort                                                   4. Brakel (twee verticale vissen met afgewende koppen)
                  Afgesleten                                                        (drie wassenaars) Asperen/Polanen (?)

 

Aan de Rutenbergkant zit een bepaalde systematiek (en die verschilt van de Twickel-kant). De gedeelde wapens geven de maternele grootouderlijke paren weer van Frederick van Twickel. Dat waren:

Steven van den Rutenberg X Jutte van Isendoorn       --> Egbert Hake  Rutenberg  } Hieruit Frederick van den Rutenberg
Alof van Suthem X N. van Doornick (?)                       --> Agnes van Suthem        }

Willem van Broeckhuysen X Agnes van Weerdenburg   --> Jan van Broeckhuysen    } Hieruit Agnes van Broeckhuysen
Staeske van Brakel X Catharina van Polanen/Asperen --> Adriana van Brakel         }

Uit het huwelijk van Frederick van Rutenberg en Agnes van Broeckhuysen werd Adriana van Rutenberg geboren.

Aan de Twickelkant zit er ook een systematiek, maar die is vreemd genoeg, en onverklaarbaar, net even anders. Ook hier geven de gedeelde wapens de -weliswaar- paternele grootouders aan, maar in tegenstelling tot bij de maternele grootouders, moet je hier kijken naar de opstelling ervan in vertikale richting:

Herman van Twickel  X    Jutte van Eerde (?)            --> Herman van Twickel        } Hieruit Johan van Twickel   
Johan van Bevervoorde X Greta van Langen            --> Greta van Bevervoorde    }                                      

Gherd van Keppel X  Locke                                    --> Herman van Keppel          } Hieruit Jacoba van Keppel   
Jacob van Hackfort  X Aleyd vd Ehze   (?)              --> Joanna v. Hackfort          }                                      

Uit het huwelijk Johan van Twickel met Jacoba van Keppel werd Johan van Twickel geboren.

 

Johan van Twickel X Jacoba van Keppel                  --> Johan van Twickel         } Hieruit Frederick van Twickel
Frederick vd Rutenberg X Agnes van Broeckhuysen   --> Adriana van Rutenberg   }

 

Natuurlijk is het vreemd, dat de systematiek aan beide kanten verschillend is, maar we zullen nooit weten wat daarvan de reden was.

Er is een huwelijksacte van 28 december 1408 tussen Herman van Twickel en Greta van Bevervoorde. Haar ouders worden daarin ook genoemd. Dat waren Johan van Bevervoorde en Greta van Langen, en dat is in overeenstemming met de opstelling aan Twickel-kant, zoals ik die hierboven gaf.

Voor wat betreft het gedeelte van Keppel. Het gedeelde wapen vertoont de 5 Ruiten van Keppel en een klimmende leeuw. Volgen we dezelfde systematiek als bij het gedeelte van Twickel, dan is dat dus:

Keppel X Klimmende Leeuw
Hacfort X Afgesleten (Kruis van Hekeren van der Ehze, zie hieronder)

Nu heeft van Rhemen (bron: Bert Berings) deze grafsteen ook gezien, en mogelijk in een betere conditie, want hij benoemt dat wapen als zijnde het kruis van de Rode van Hekeren. Maar datzelfde wapen werd ook gebruikt door bijvoorbeeld van Ulft, maar ook door van Hekeren van der Ehze. In mijn stuk over Hacfort maak ik aannemelijk dat de ouders van Joanna van Hacfort zijn geweest: Jacob van Hacfort X Aleyd van Hekeren van der Ehze, en dan moeten we het afgesleten wapen derhalve interpreteren als het kruis van Hekeren van der Ehze.

Daarvan slaan de namen Keppel en Hacfort op het huwelijk Herman van Keppel X Joanna van Hacfort. De andere twee wapens zijn derhalve hun beider moeders-wapens. Oftewel voor Locke, de vrouw van Gerd van Keppel is dat een klimmende Leeuw, en voor de moeder van Joanna van Hacfort is dat niet vast te stellen aan de hand van de afbeelding. Maar er zijn inmiddels flink wat aanwijzingen, dat Joanna van Hacfort 'gewoon' een dochter was van Jacob van Hacfort en Aleyd Jacobsdr.van der Ehze.

Konklusie

Er zijn nog steeds wat onduidelijkheden over de wapens van deze grafzerk. Zo is mijns inziens niet aangetoond, dat Jutte uit het huis van Eerde stamt, en ook over de vrouw van Alof van Zuthem is nog geen duidelijkheid, zijn er vraagtekens over de preciese afstamming van Catharina, de vrouw van Staeske van Brakel, en weten we nog steeds niet precies wie Locke was.

Locke, de vrouw van Gerd van Keppel had als wapen een klimmende leeuw. Zij was derhalve geen telg uit het geslacht van Munster uit de omgeving Horstmar. Mogelijk kunnen we denken aan van Kuinre van de tak, waartoe ook Hillegonde van Kuinre behoorde.

Bronnen:

Archief Twickel,
Twickel bewoond en bewaard, door Haverkate, J., Brunt, A. en Leyssius, B.,  Uitgeverij Waanders Zwolle, ISBN 90 6630 426 x,
Leengoederen van Overijssel,
Nederlandse Leeuw, 
Wapenheraut,
Genealogische en Heraldische Gedenkwaardigheden in en uit de kerken der provincie Overijssel door P.C. Bloys van Treslong Prins, 
Algemene Nederlandse Familiebladen,
Tussen Voorne en Loevestein,
Gelre Mededelingen
Ons Voorgeslacht