DTB (Doop, Trouw en Begraafboeken)

Voor ruwweg 1810 moeten we meestal gebruik maken van de DTB-gegevens voor ons familieonderzoek. In tegenstelling tot de BS (Burgerlijke Stand) bevatten de gegevens daarin meestal niet zoveel gegevens. Gewoonlijk staan er in de doopboeken inschrijvingen met deze vorm:

12 jan. 1784 is gedoopt het kind van Jan Janssen en Maria Pietersen, genaamd Janneke. Peter: Cornelis Pietersen, Meter: Janneke Janssen

In het trouwboek zal niet veel meer staan dan:

10 december 1782 zijn getrouwd Jan Janssen (zoon van Dirk) en Maria Pietersen, beiden uit onze gemeente onder presentie van Dirk Janssen en Abel van Hooft.

Het Begraafboek bevat vaak niet meer dan:

15 juli 1765 een kind van Dirk Janssen (of met wat geluk) genaamd Jan
19 aug. 1785 Abel van Hooft, weduwnaar van Klaasje Pietersen, oud 63 jaar

Toch zullen we met behulp van deze gegevens onze familiegeschiedenis moeten rondkrijgen. In de praktijk betekent dit, dat we moeten proberen om zoveel mogelijk gezinsleden te vinden d.w.z. alle dopen uit een gezin, en zoveel mogelijk gegevens van eventuele doopgetuigen. Die laatsten zijn vaak op één of andere manier verwant aan het echtpaar.

Toch kan het gebeuren, dat we desondanks een volstrekt verkeerde weg inslaan.

Als we bijvoorbeeld deze gegevens hebben:

10 december 1782 zijn getrouwd Jan Janssen (zoon van Dirk) en Maria Pietersen, beiden uit onze gemeente onder presentie van Dirk Janssen en Abel van Hooft.

12 jan. 1784 is gedoopt het kind van Jan Janssen en Maria Pietersen, genaamd Janneke. Peter: Cornelis Pietersen, Meter: Cornelia Janssen.
24 maart 1786 gedoopt Karel, zoon van Jan Janssen en Maria Pietersen. Doopgetuigen waren: Hendrik van Hooft en Maria Janssen
9  augustus 1789 is gedoopt Dirk, zoon van Jan Janssen en Maria Pieterse. Doopgetuigen: Klaas Janssen en Johanna de Haan

15 juli 1765 begraven een kind van Dirk Janssen genaamd Jan
19 aug. 1785 begraven Abel van Hooft, weduwnaar van Klaasje Pietersen, oud 63 jaar

Nu willen we proberen de ouders te vinden van Jan Janssen en Maria Pietersen. Over Jan Janssen hebben we al een aanwijzing: zijn vader heet Dirk Janssen. We gaan dus op zoek naar een huwelijk, zeker zo'n 18-40 jaar vroeger (ik neem dit expres ruim). Tot onze vreugde vinden we:

18 juli 1760 zijn getrouwd Dirk Janssen en Pietertje van Hooft. Huwelijskgetuigen: Peter Janssen en Klaasje Pietersen

En we vinden van dit echtpaar een tweetal kinderen:

19 maart 1761 is geboren Jacoba Janssen, dochter van Dirk Janssen en Pietertje van Hooft. Doopgetuigen: Abel van Hooft en Jacoba Kolk
23 mei 1763 is geboren Jan, zoon van Dirk Janssen en Pieterje van Hooft. Doopgetuigen: Peter Janssen en Anna Kolk

De conclusie is dan snel gemaakt: in 1763 werd de zoon Jan Janssen van Dirk Janssen geboren, die in 1782 trouwde met Maria Pietersen. Helaas hebben we niet goed opgelet, want in het begraafboek stond immers dat een kind van Dirk Janssen genaamd Jan in 1765 stierf.

Dit fictieve voorbeeld maakt duidelijk, dat het belangrijk is om zoveel mogelijk gegevens te vinden, en het liefst ook gegevens, die niet uit de DTB-boeken komen, zoals bijvoorbeeld gegevens over voogdij-regelingen, die meestal gemaakt werden als één der ouders stierf. Het simpele voorbeeld, dat ik hierboven gaf, kan soms zulke vormen aannemen, dat de vader (in dit geval dus Jan Janssen) helemaal niet uit de betreffende woonplaats afkomstig was. Maar hij woonde bijvoorbeeld al langere tijd daar. Uitdrukkingen als wonend alhier of afkomstig uit deze gemeente, zijn niet volledig te vertrouwen. Zelfs zonder het begraafstuk van de zoon van Dirk Janssen in 1765 zou het nog heel goed kunnen gaan om een andere Jan Janssen met een vader Dirk, uit een naburige gemeente bijvoorbeeld.

Zoek daarom zoveel mogelijk bewijsstukken, waarmee u uw veronderstellingen kunt onderbouwen, zodra u bent aangeland in de periode voor 1810.