Pieterse Theer (onder constructie)

Dit is een familienaam waar je wel eens tegenaan loopt bij onderzoek in Hulsterambacht. Ik geef hier een korte beschrijving van een deel van deze familie, zonder de pretentie te hebben van volledigheid. Leden van deze familie zijn soms wat moeilijk te herkennen, omdat hun naam soms wordt verkort tot simpelweg Pietersen, zoals bijvoorbeeld in onderstaande samenvatting van de inboedel opgesteld naar aamleiding van het overlijden van Janneke Bruyckers (de Bruycker).

HA 512 fo. 127 dd. 26.7.1652
Janneke Bruyckers + X Jacob Pieterssen
K: Pieter 10, Tanneke 5
V: Joos de Bruyckere wonende te Valkenisse,
Huis in Kruisdorp

We hebben hier wel degelijk te maken met Jacob Pieterse Theer, en we zien dat zijn echtgenote vermoedelijk rond april 1652 is overleden. Daarbij ga ik ervan uit, dat het opstellen van de Staat van Inventaris gewoonlijk zo'n drie maanden duurde (tenzij de materie ingewikkeld was). Jacob Pieterse Theer bewoonde een huis in Kruisdorp. Hij hertrouwt 29 september 1652 met Joosyntge Pierssen, die ook in 1652 weduwe was van Pouwels de Meulenaere:

HA 512 fo. 83 dd 1652
Pauwels de Meulenaere X Naentge Roose XX Josina Pierssen
K1: Lieven, Jan meederj. Adriaan + X Josina Wouters (Kinderen), Janneken 20, Pieter 16, Pauwels 12, Catarina 9, Maeyken 6 1/2
K2: Joos 5, Cornelis 3 1/2,
V: Lieven de Moelenaere, Laureyns Roose
Hofstede te Zandepolder

Josina Pierssen overlijdt rond 1671. Naar aanleiding daarvan wordt er een Staat van Inventaris opgemaakt, waarvan de samenvatting luidt:

HA 513 fo. 441 dd 23.12.1671
Joosyntgien Pierssen + Landbouwster te Zandepolder Hontenisse
X Pauwels de Meulenaere +
K: Cornelis 21
V: Laureys Pierssen
XX Jacob Pietersen (Theer) +
(weduwnaar van Janneke Bruyckers, K; Pieter gehuwd)
K: Jan 16, Maria 14 (nov 1669), Janneken 11, Laureys 10, Catarina 8, Cornelia 6, Elena 5, Tanneken 3, Corijn 18 mnd.
V: Laureys Pierssen voorn. Pieter Martens

We zien hier bevestigd, dat Josina Pierssen twee keer gehuwd was, en dat Cornelis in 1671 nog als enige minderjarig was, en dus in de Staat van Inventaris werd genoemd en een voogd kreeg toegewezen, Laureys Pierssen was vermoedelijk de broer van Josina Pierssen.

Doorzoekend in de Hulsterambachtse Boedelbeschrijvingen komen we even verder een samenvatting uit 1658 tegen en we noteren daar dat Joosijntien Pietersen wordt genoemd, dochter van Joos Pietersen X Janneke Roggiers (+), in huwelijk met Jacob Pietersen. Janneke Roggiers heet hierin weduwe van Joos Pietersen, en haar kinderen met hem worden genoemd: Joosijntien X Jacop Pietersen (Theer), Mayke X Cornelis Everaert, Jan, Laureins en Catharina, minderjarig. In 1669 overlijdt de tweede echtgenoot Adriaen van Ombergen, Janneke Roggiers.

Van de vader van Josina Pieters of Pierssen zien we nog een eerder vermelding, als hij overlijdt omstreeks 1652:

Met name deze laatste samenvatting geeft enige verwarring, want de leeftijden van de kinderen kunnen niet juist zijn. Immers Josijntie Pierssen was al in 1652 weduwe van Pauwels de Meulenaere en zij had met hem toen al kinderen van 5 en 3 1/2 jaar oud. Zij is dus voor 1647 gehuwd met Pauwels de Meulenaere. Haar geboortejaar zal dus omstreeks 1630 of vroeger hebben gelegen, en dus moet Josijntie Pierssen in 1652 al minstens 22 zijn geweest. Dat het hier wel om dezelfde huwelijken en personen gaat, blijkt m.i. toch uit de met name genoemde kinderen van Joosijntie Pierssen. Er is dus met de optekening van de leeftijden vermoedelijk iets mis gegaan. Mogelijk is deze laatste acte, waarin staat dat er geen boedelinventaris is opgemaakt, een uitvloeisel van een eerder stuk, misschien 5 jaar eerder, waaruit de gegevens zonder meer zijn overgenomen. Dat zou betekenen, dat Joos Pierssen al rond 1647 overleden is. Maar er is nog meer aan de hand met de gepresenteerde actes, want de genoteerde naam Janneke Roggiers berust vermoedelijk op een leesfout. In het tweede stuk wordt zij met haar juiste naam weergegeven: Janneke Oliviers, en dan zien we dat het kind Tanneke van Ombergen, dat geboren werd uit het huwelijk van Adriaan van Ombergen met Janneke Oliviers, in januari 1669 al gehuwd was met Dirck Geertsen. In de ondertrouwboeken van Hontenisse zien we haar huwelijk dan ook al aangekondigd worden op 14 maart 1665. Tanneke van Ombergen zal (uitgaand van een huwbare leeftijd van 17 jaar) dus geboren zijn voor 1648. De weduwe van Joos Pierssen was dus al voor 1648 hertrouwd met Adriaen van Ombergen, en Joos Pierssen zal dus voor 1648 zijn overleden. En daarmee zijn de leeftijden van de kinderen in het stuk van 1652 m.i. afdoende verklaard.

We krijgen dus:

Joos Pierssen (+ voor 1648) X Janneke Oliviers (zij hertrouwd rond 1648 Adriaen van Ombergen).
Hun kinderen zijn:

Joosijntien Pierssen (of Pietersen), geboren Hontenisse ca 1630 X Jacob Pieterse Theer
2. Matthijs Pierssen (of Pietersen), geboren 1632 (Hij wordt niet genoemd in 1658)
3. Maeyke Pierssen (of Pietersen), geboren ca. 1634. Mayken Pierssen huwde Cornelis Everaert, geboren voor 1638,
    overleden na 1658
4  Jan Pierssen (of Pietersen), geboren Hontenisse (Noordstraat) in het jaar 1636
5. Elisabeth (of Pietersen), geboren ca. 1638, + voor 1658
6. Laureins Pierssen (of Pietersen), geboren ca 1641, overleden na 1671
   (HA reg. 513-441: Hij is voogd over de kinderen van Josina Pierssen x Pauwels Molenaer en xx Jacob Pieterssen (Theer)
7  Janneken Pierssen (of Pietersen), geboren ca 1643
8  Catharina Pierssen (of Pietersen), geboren ca 1645

Van hen trouwde Joosijntie Pierssen (+ ca 1671) dus in tweede huwelijk met Jacob Pieterse Theer (+ ca. 1670).
Dit huwelijk had als kinderen:
1. Jan Pieterse Theer, geboren ca. 1654
2. Maria Pieterse Theer, geboren ca. nov. 1655
3. Joanna Pieterse Theer, geboren ca. 1658
4. Laurens Pieterse Theer, geboren ca. 1660
5. Catharina Pieterse Theer, geboren ca. 1661
6. Cornelia Pieterse Theer, geboren 25 februari 1663 Hontenisse
7. Helena Pieterse Theer, geboren ca. 1665
8. Tanneke Pieterse Theer, gebroen ca. 1668
9. Cornelis (Corijn) Pieterse Theer, geboren ca. 1669

Wat het dus verwarrend maakt, zijn de namen Pierssen, Pietersen en Pietersen Theer. Het is lastig om dit onderscheid goed te maken. Zo trouwt op 30 april 1684 in Hontenisse Jan Tieleman met Catharina Pieters, en in de ondertrouwboeken van Hontenisse staat de vermelding:
25 maart 1684 Jan Tieleman, weduwnaar van Laurijntien van der Neck, gaat in ondertrouw met Catharina Pieters. Ook vinden we een huwelijksaankondiging gedateerd 30 maart 1684 van dit huwelijk, en daarbij zijn als getuigen aanwezig Petrus Tieleman en Joanna Piesens (we mogen dit lezen als Joanna Pierssen). Tenslotte zijn op 30 april 1684 als huwelijksgetuigen aanwezig Gillis Martens en Paulus De Molenaer, voogd bruid.

Paulus de Molenaer was een zoon van de eerste echtgenoot van Joosijntie Pierssen, Paulus de Molenaer uit diens eerste huwelijk met Naentge Roose (zie de boedel aan het begin van dit artikel). De bruid was immers in 1684 nog niet volwassen, en had dus toestemming nodig van haar voogd (haar ouders waren beiden reeds overleden). We zien hier ook weer dat Catharina Pieters niet genoemd werd met haar volledige naam Catharina Pieterse Theer.

Jacob Pieterse Theer werd geschat geboren rond 1620. Vermoedelijk had hij tenminste twee broers, Joannes Pieterse Theer die gehuwd was met Janneke Michielse ook wel Janneke Michielse van der Poel genoemd, en Cornelis Pieterse Theer, die gehuwd was met Elisabeth Boel en daarna met Janneke de Molenaer:

Jan Pietersen Theer, tavernier, geboren voor 1647, overleden Hontenisse (Kruispolder) voor 21 november 1667.
(HA reg. 526-181: Het sterfhuis heeft een huis in de Kruispolder. Voogden zijn Jacob Pietersen Theer en Pieter Lesque)


Jan was gehuwd met Janneken Michielsen van de Poel, geboren voor 1647, wonende Hontenisse (Kruispolder), overleden na 1667.
Uit dit huwelijk:
1. Lenaert Pietersen, geboren Hontenisse (Kruispolder) in het jaar 1665
2. Helena Pieterse Theer, geboren 18 februari 1666 te Hontenisse. Doopgetuigen Hubertus Alleman en Judoca Piersen.

HA 512 fo. 159 dd. 10.12.1653
Elisabeth Boele + X Cornelis Pieterssen
K: Tanneken 11, Sasbout 9, Michiel 7, Barbara 5, Janneken 3
V: Guilliame Thijs Cools, buurman
Hofstede in Kruispolder

HA 526 fo. 25 dd. 28.4.1655
Janneke Molenaars + X Cornelis Pieterssen (weduwnaar Elisabeth Boels)
K Michiel Lieven en Barbara, beiden 5 jaar
Erfgenamen: kinderen Pauwels en Adriaan de Molenare
V: Jacob Pieterssen, Lieven de Molenaer
Hofstede in Kruispolder

HA 526 fo. 62 dd. 29.7.1658
Cornelis Pietersen + X Elisabeth Boels + XX Janneke de Molenaere
Aangever overlijden was Jacob Pietersen
K1: Tanneken X Pieter Martens, Michiel 11, Barbara 9
V: de aangever
Hofstede in Kruispolder

We zien dat de leeftijden van de kinderen niet altijd even nauwkeurig werden gegeven. Deels werd dit mogelijk veroorzaakt omdat leeftijden geschat werden. Ik vraag me af, of er door de ouders zelf werd bijgehouden, hoe oud hun kinderen waren. Werden er overigens wel verjaardagen gevierd zoals wij dat doen?

Op grond van deze gegevens lijkt het erop, dat Jacob Pietersen, Cornelis Pietersen en Jan Pietersen broers waren, en dat zij behoren tot de familie Pieterse Theer. Meestal werd het laatste deel van hun naam niet weergegeven. Het is vrijwel zeker, dat hun moeder Helena heette, omdat zij in een huwelijksacte genoemd wordt als moeder van de bruidegom.

Het is nog aardig om hier eens een poging te doen om de 'oorsprong' te vinden van deze familie. Ik sluit niet uit, dat zij stammen uit de familie Nuyt Theere, die in 1570 genoemd wordt in Axelerambacht.

Pieter Neuyt Laureyss ende Willem Bauwen voochden van de onbejaerde weese van Laureys Neuyt Theere ende Pieryne Asscheric huerlieder moeder, ghenaempt Betken Neuyt Theere, Hanneken Neuyt Theere ende Lauken Neuyt Theere. Bringhen te boucke tgoet hemlieden verstorven van vader ende moedere. Ende dat zuvers zoo tzelve ten daghe desen overghebrocht es, midts dat van allen lemmeren totter daghen van hedent per rekenynghe verantwoordt es.

Dit stuk dateert uit 1570 uit de weesboeken Axelerambacht. Op een andere plaats wordt nog genoemd Pieter Neuyt Theere, die voor 1582 moet zijn geboren.