Meersman en enkele aanverwante namen in de periode 1600-1660 in Hulsterambacht

In 1656 is er een -zeer lastig leesbaar- stuk, waarin Cornelis Meersman comparareert voor burgemeester en schepenen van Hulsterambacht. Waarschijnlijk is hij mede-erfgenaam en voogd van Pieter, Jan (onzeker) en Laureys Claeijssen, tevens N. (onleesbaar) de Man, in huwelijk hebbende Catharina Claijssen, allen kinderen van Jan Claijssen en Tanneke Meersman.

'Tanneke Meersman daer moeder aff ware Laureyne Janssen en vader Jan Meersman' is vermoedelijk rond die tijd (1656) gestorven, hoewel het ook mogelijk is dat juist haar man Jan Claijssen was gestorven. Het stuk spreekt zich er simpelweg niet over uit.

Dit stuk bevat verder nog tamelijk veel andere namen, zodat het mogelijk zou kunnen worden om verbanden te leggen, die nog niet bekend zijn uit andere bronnen. Verder onderzoek naar bijvoorbeeld doopgegevens uit het doopboek Hulst zullen vermoedelijk nog wel meer aanknopingspunten gaan geven.

Uit de nu genoemde gegevens valt weinig af te leiden, behalve dan, dat Catharina Claijssen, dochter van Jan Claijssen en Tanneke Meersman, al gehuwd was in 1656. Verder onderzoek in de huwelijken van Hulst bracht haar huwelijksgegevens aan het licht: Judocus de Man en Catharina Claijssen trouwden in 1639 in Hulst.

Zij zal daardoor zonder enige twijfel geboren zijn voor 1621 (omdat het maar weinig voorkwam in zeeuws vlaanderen, dat voor het 18de levensjaar werd getrouwd). De naam Claijsen/Claijssen/Claessen komt men regelmatig tegen in Hulsterambacht. Ook in de penningkohiers vindt men een flink aantal vermeldingen (1570-1580), zoals bijvoorbeeld de wezen van Jan Claijssen, Pieter Claijssen, de wezen van Heyndric Claijssen, de wezen van Cornelis Claijssen allen eigenaars van een stukje grond in het beset Brandershole. Bezit van grond wijst op een zekere welstand, en we mogen daarom aannemen, dat zij tot de meer vooraanstaande families behoorden in de gemeenschap van Hulsterambacht.

Vaak vinden we dat 'vertaald' in huwelijken met andere min of meer 'rijkere' families. In de penningkohiers van Hulsterambacht is van de naam Meersman slechts een enkele vermelding. Dat betreft Cornelis de Meerschman in de omgeving van Hontenisse, die genoemd wordt als pachter van het klooster Ter Duinen van een erf ter grootte van 31/114 (het boek is niet duidelijk over de preciese aard van deze maten). Omdat deze vernoeming dateert uit 1580, mogen we aannemen, dat genoemde Cornelis Meersman wel geboren is voor 1560. Hij kan dus vrijwel zeker niet identiek zijn aan Cornelis Meersman aan het begin genoemd. Maar het is onmogelijk, dat we te maken hebben met nazaten van deze Cornelis de Meersman (in H.A. werden namen het liefst zo kort mogelijk geschreven, en verdwijnen veel voorvoegsels zoals 'van de' of 'de' uit de namen).

Terugkerend naar het eerste stuk zullen de ouders van Tanneke Meersman met flinke zekerheid geboren zijn vóór 1590. Immers Catharina Claijssen, hun kleindochter werd geboren voor 1621. Die ouders waren, zoals gezegd, Jan Meersman en Laureyne Janssen.

Met enige zekerheid mogen we ook als zoon van dit echtpaar beschouwen Cornelis Meersman, die in 1628 trouwde met Josijne Dingensens. Op grond daarvan mogen we aannemen, dat Cornelis Meersman en Josijne Dingensens (zij wordt ook wel Georgia Dignumse genoemd) minstens geboren zijn voor 1610.

Zij kregen minstens 5 kinderen: Maria (1635) Jan (1639), Maria (1641), Laureyne (1645) en Cornelis (1648) in Nieuwe Grauw. Gezien de voornamen is o.a. Laureyne vernoemd naar Laureyne Janssen, zodat het aannemelijk is, dat Cornelis Meersman x Josijne Dingensens een broer was van Tanneke Meersman. Derhalve is het ook aannemelijk, dat hij daardoor comparant was in bovenstaande acte als oom en wellicht ook voogd over de wezen van Jan Claijssen en Tanneke Meersman.

In een stuk uit 1642 zien we hem nog eens vermeld. Er staat dan Cornelis Meersman fs Jan, hetgeen het voorgaande vermoeden bevestigd, dat hij een broer was van Tanneke Meersman. Ondanks het ontbreken van -zeer gewenste- doopgegevens, is het gelukt om een deel van deze familielijnen te reconstrueren.

Cornelis Meersman, genoemd in 1580 als pachter
    |
Jan Meersman X (ca.1600) Laureyne Janssen  (beiden geschat geboren ca. 1580)
    |....................................................|
Cornelis *ca.1605                              Tanneke *ca 1610
X 1628                                             x ca 1629
Georgia Dingensen                             Jan Claijssen

In het stuk, dat de basis vormde voor dit stukje onderzoek, worden ook nog genoemd Joos Janssen, in huwelijk hebbende Catharina Vercouteren en wordt ook Adriaen Vercouteren Martens genoemd als zoon van dezelfde Laureyne Janssen (er staat: adry vercouteren fs marten soone van t voors lauwerijne....). En er wordt melding gemaakt van Joos Crieckaert in de qualiteyt als voochd over de weese Pr. Claijssen genaemt Maria...

Hier raakt dit stukje opeens aan een ander onderzoek, dat de familie Crieckaert betreft in de periode 1550-1700.

Vercouteren

In mijn kwartieren komen voor Paulus Schaverbeke, die in huwelijk was met Catharina Vercouteren. Daaruit werden twee kinderen geboren, Petrus in 1666 en Cornelia in 1670. Petrus Schaverbeke trouwde in 1691 met Margaretha Baert, die de ouders waren van o.a. Paulus van Schaverbeke, die de vader was van Adriana van Schaverbeke. Zij trouwde met Joos Stout in 1749, waarover elders op deze site meer staat.

Daarom intersseert mij Catharina Vercouteren natuurlijk, en onderzoek, dat ik samen met René van Winsen deed in de Middelburgse archiefboeken bracht aan het licht, dat zij eerder getrouwd is geweest met Joos Janssen(s). Dat huwelijk zal gesloten zijn voor 1651, want in dat jaar is een doop bekend van Joannes Janssen(s). Er bestaan enkele boedelsamenvattingen:

Boedelinventarissen Hulsterambacht Reg. 513 fo. 92v dd. 30.8.1674

Catharina Vercouteren + Oosthoek
X Joos Jansens +
K: Jan 23, Elisabetha 14, Joris 10
V: Cornelis Crieckaert fs. Adriaen, Adriaen Jansens
XX Paulus van Schaverbeeck Landman,
K: Pieter 8, Cornelia 4
V: Cornelis Crieckaert vrnd.

HA reg. 513 32 dd. 25.8.1664
Joos Jansens + Pauluspolder
X Catharina Vercauteren (stiefvader Adriaen Crieckaert)

Catharina Vercouteren blijkt daarmee een stiefdochter te zijn van Adriaen Crieckaert. Van deze laatste weten we daardoor, dat hij getrouwd is geweest met de moeder van Catharina Vercouteren. Helaas is in de trouwboeken Hulsterambacht tot op heden geen huwelijksinschrijving gevonden, zodat de naam van Catharina's moeder niet bekend is. Maar Adriaen Crieckaert's zoon Cornelis Crieckaert zien we genoemd worden in 1674 als voogd over de kinderen van Joos Janssen(s) en Catharina Vercouteren. In een pachtstuk van een stukje land in Hengstdijk wordt Adriaen Crieckaert genoemd als pachter van Baudelo, gehuwd hebbende de weduwe van Marten Vercouteren (info Jos Verschuren).

Hiermee wordt direckt de samenhang duidelijk met het voorgaande stukje over Meersman, want daarin worden dus genoemd:

Marten Vercouteren X Laureyne Janssen (weduwe Jan Meersman)
    |
Adriaen Vercouteren (+ ca. 1650) ongehuwd

Catharina Vercouteren was echter geen dochter van Laureyne Janssen, want in oktober 1618 trouwde Marten Vercouteren met Cornelia Crombeen. Daarvan staat een summiere inschrijving in het trouwboek Hulst. Bovendien is er een stuk uit 1636 waarin (zeer onduidelijk) waarschijnlijk staat: Catharina en Adriaen Vercouteren van halven bedde....

Dat betekent, dat Catharina Vercouteren een dochter is geweest van Cornelia Crombeen met Marten Vercouteren, en dat zij geboren is omstreeks 1620 (een doopinschrijving is niet gevonden). Marten Vercouteren zal geen andere kinderen hebben gehad. Adriaen Vercouteren werd in 1636 onbedegen genoemd, hetgeen betekent dat hij geboren moet zijn ná 1611 en vóór 1619. Hij zal een slechte gezondheid hebben gehad, en in 1648 wordt er al gesproken over een testament.

                 Marten Vercouteren                 
X Laureyne Janssen             X Cornelia Crombeen XX (ca 1630) Adriaan Crieckaert
         |                                                  |                                                 |
Adriaan Vercouteren           Catharina Vercouteren      Cornelis Crieckaert en Anna Crieckaert
  * ca. 1612 + 1650                      * ca. 1620                                * ca. 1632               * ca. 1631

De verbinding blijkt ook nog eens uit doopgetuigen van Joannes Janssen(s) in 1651. Dat waren Guielmus Crombeen, Anna Crieckaert. Dat waren respectievelijk de broer van Catharina's moeder, en haar stiefzuster. De doopgetuigenis van Willem Crombeen was zijn laatste officiele handeling, want hij stierf een maand later, Maria de Vos als weduwe achterlatend.

Nu  nog het laatste gegeven: de opvoering van Joos Crieckaert als voogd van de wees Maria Claijssen, dochter van Pieter Claijssen

Joos Crieckaert was een zoon van Cornelis Crieckaert en Maria de Coster (sCosters), en werd geboren in 1620. In 1643 trouwt hij (met 3de en 4de graads dispensatie) met Elisabeth Claijssen(s). Zij overleed voor 1653:

Inboedelinv. Hulsterambacht reg. 512 fo. 25 dd. 30.4.1652 Tr. 27.3.1652

Elisabeth Claessen (Claeijssen) + lamswaarde (fa. Pieter Claessen en Maeyke Spaus)
X Joos Crieckaert landsman
K: Joosyntgen 6, Cornelis 4 1/2, Pieter 3
V: Jan de Grave ( X Tanneke Spaus) te Hulst, Pieter Crombeen (fs. Guilliam)
Moeder van erflater had land in Ser Pauluspolder

We zien hieruit, dat zij een dochter was van Pieter Claijssen en Maeyke de Pau (sPaus), die in 1622 trouwden (huwelijkse getuigen waren Adriaen Tollenaer en Willem de Wagenaer. Hun dochter Elisabeth werd gedoopt in 1623 (doopgetuigen Willem de Wagenaer en Petra Arents). Dezelfde Pieter Claijssen hertrouwde in 1626 Judoca Crieckaert onder aanwezigheid van Cornelis Crieckaert en Jan Verdurmen. Joos Crieckaert was een halfbroer van deze Judoca Crieckaert.

Uit het tweede huwelijk van Pieter Claijssen met Judoca Crieckaert werden minstens 6 kinderen geboren, van wie Maria Claijssen in 1630, en daarom is het bevreemdend, dat in 1656 Joos Crieckaert genoemd wordt als voogd van alleen Maria Claijssen, die dan al 26 jaar is, tenzij natuurlijk na 1630 nog een dochter Maria Claijssen werd geboren.

Joos Crieckaert zal dus voogd zijn geweest uit hoofde van zijn eerste huwelijk met Elisabeth Claijssen. Zij zal dan op een of andere wijze familiair verbonden zijn met Jan Claijssen, die in huwelijk trad met Tanneke Meersman omstreeks 1629. Jan Claijssen en Tanneke Meersman zijn geboren voor 1610. Pieter Claijssen trouwde in 1622, en overleed 1644. Het is niet onmogelijk, dat hij vóór zijn huwelijk met Maeyke de Pau al gehuwd is geweest, waaruit dan een zoon Jan Claijssen is geboren. Die zou dan -getrouwd met Tanneke Meersman- een halfbroer zijn van Elisabeth Claijssen (x Joos Crieckaert).

Op deze manier is de acte dan logischerwijze verklaard, terwijl het merendeel van de conclusies onderbouwd zijn met andere gegevens.

N.B. Een Jan Claijssen trouwt 1580-1585 met Elisabeth Varendonck, weduwe van Matheus van Bogaerde in Hulst.