Van Harscamp


Adriana Van Harscamp was getrouwd met orgelbouwer Johan Morleth. Vermoedelijk was het huwelijk rond 1594. J(oh)an Morleth deed zijn burgereed van de stad Arnhem op 22 januari 1593. Hij is geboren in Zutphen als zoon van Jan Morleth. Uit zijn huwelijk met Adriana van Harscamp werden tenminste 6 kinderen geboren:

Anna X Jan van den Have (+ voor 1636 in Batavia, soms ook ten Haeff)
Hendrica of Hendersken
Maria X Jacob Ten Nuyll (Deventer 12 nov. 1615)
Johan X Lambertien Bernts (zes kinderen)
Elsken X Willem Tulleken (Arnhem 24 jan. 1619)
Johanna X Steven Mom

Van Hans Heniger ontving ik gegevens over de familie Gaeymans (Gaemis/Gaymans).  Daaruit blijkt, dat Anthonij Gaeymans X Marriken Van Harscamp een zoon Jurrien hadden, die rond 1600 geboren is in Arnhem. Jurrien trad een aantal keren op bij procedures voor Adriana van Harscamp, en voor Janneke Morleth (wed. Mom). In een acte werd Jurrien Gaeymans genoemd: neef en schoonzoon van Adriana van Harscamp en Anna Morleth....

ORA inv.nr. 510 folio dd. 21 september 1638
Adriana van Harscamp wed zal: Johan Morleth en Anneken Morleth wed. ten Haeff geassisteerd met W. van Harn, haeren in desen gecosen momber et constituerunt haeren soon en broeder Johan Morleth en haeren neef en schoonzoon Jurrien Gaemans mitsgaders Dr. Willem de Vree en Jan Dircks van Weyen haer constitueren en te vervorderen volgens acte 18 juni 1638 voor de Ed. Hove van Gelderlant geobtineert hebben tegens Jacob Ripperda tot Pharmsom en daer in alles te doen ....
acte dd. 21 7bris 1638

De structuur in dit stuk is duidelijk. De familierelaties die hier worden weergegeven betreffen telkens Adriana Harscamp en haar dochter Anna Morlet: Johan Morlet zoon en broer... zoon van Adrianan, broer van Anna Morlet. Zo ook bij Jurriaen Gaemans: neef van Adriana, schoonzoon van Anna Morlet.

Schema

Johan Morlet     X    Adriana Harscamp            Marike Harscamp X Antony Gaemans
                      |                                                        |
                 Anna Morlet   X    Jan ten Haeff                    |
                                    |                                          |
                                Reinira ten Haeff      X       Jurriaen Gaemans 

De gegevens van Hans Heniger bevestigen, dat Jurrien Gaeymans getrouwd was met Reinira van den Have, dochter van Jan ten Haeff en Anna Morleth. Tegelijk zijnde een neef van Adriana Van Harscamp betekent dit, dat Adriana van Harscamp en Marriken van Harscamp zusters zijn.

In het familiearchief van der Hoop bevinden zich aantekeningen zoals Jacob van Harscamp die zelf heeft gemaakt. Dit is eerder gepubliceerd in de Nederlandsche Leeuw (1931 blz. 146 ev.). Daarin beschrijft Jacob van Harscamp familiegebeurtenissen, beginnend met zijn huwelijksaankondiging met Margriet van Stralen in januari 1624, den 5den dach op drie koningen avont, in bijzijn van vrienden en familie. Het huwelijk vond 20 dagen later plaats in Utrecht. In zijn opsomming noemt hij o.a. het overlijden van zijn ouders, zusters, geboortes en overlijdens van zijn kinderen, het huwelijk van zijn enig levende dochter Magdalena met Abraham Sprongh, en de geboortes van kleinkinderen uit dat huwelijk. Opvallend is dat hij blijkbaar niet helemaal op de hoogte was van de leeftijden van zijn broers en zusters, omdat hij een aanzet geeft om die te vermelden, maar niets invult:

'Op den 21sten July 1658 op Wuensdach des naemiddach ten ses uuren is myn suster Katryna gestorven ten huyse van ons Neef Jacob Raven, olt omtrent  '.

Ook noemt hij het overlijden van zijn neef Reynder van Harscamp in Nijmegen op 5 Maart 1650, maar het overlijden van Adriana van Harscamp in 1639 noemt hij niet.
In 1637 wordt hij gemeld als oom en momber van Bernt van Harscamp, de minderjarige en universele zoon van Evert van Harscamp. Jacob van Harscamp procedeerde in 1654 tegen Mr Andries Hanssen inzake een geschil over een tussenmuur die de erven tussen beiden scheidden, en die de gerequireerde had laten afbreken. In het procuratieboek van Arnhem komt hij voor op 15 maart 1655 als administrateur van de Mennisten Armen te Arnhem, en hij was een leidende doopsgezinde te Arnhem en met Bartholomeus van Hoop, winkelier te Arnhem, aanwezig in 1664 toen het Nieuw Verbond te Utrecht gesloten werd, als ondertekenaars namens Arnhem.

Samen met Herman Bernts Steenhouwer, ook oom en momber van Bernt van Harscamp, procedeert hij in 1637 tegen Sophia Pieck, de weduwe van Rogiers van Loo (procuratieboek Arnhem inv. nr. 510 fo. 9v). Deze Bernt van Harscamp wordt daar de minderjarige en universele erfgenaam genoemd van Evert van Harscamp. Deze was een (ws) jongere broer van Jacob van Harscamp. Bij zijn overlijden aan de 'schuwelicke sieckte de peste' in 1636 was Evert getrouwd met Judith van Brienen, maar dit huwelijk bleef waarschijnlijk kinderloos. Daarvoor was Evert getrouwd met Grietje Berents, en uit dat huwelijk werd in 1617 Berent van Harscamp geboren. Twee andere kinderen stierven jong (1628 en 1630). Deze Grietje Berents zal een zuster zijn geweest van voornoemde Herman Bernts Steenhouwer. Judith van Brienen overleed begin 1639:

ORA Arnhem inv.nr. 509 fo. 173v
Coram Dirck Dibbets et Dor. Jan Everwijn Scabinis comparuit Judith van Brienen, huysvrouwe van Evert van Harscamp, cranck te bedde liggende doch hares verstants en duydelicker uytspraecke genoegsaem machtig sijnde, en heeft uyt de gereetste goederen bij haer na te laten , gelegatert den armen de sue van duysent caroli guldens waer van haere erfgenamen de seven hondert guldens sullen imploieren tot ancope van een maeltijt in de St Peters of St Claes Gasthuys, tot haren keuze, en de resterende drie hondert guldens uytkeren half an de Diaconie en half an an t' arme pesthuys alhier, noch heeft sij gelegatert haer suster Reintge van Brienen huysvrouwe van Joost op ten Oort, alle de klederen van wullen en linnen tot haer comparantinnen lijf gehorende, item haren troewpennick met de ringen bij de andere sijnde heeft zij gelegatert en gemaeckt an haer mans voorsoon Berent van Harscamp en an Jan van Brienen, oltste soon van haer broeder Reyner van Brienen , elck half en half, en lestlick an haer maecht Trineke Jans hondert caroliguldens verclarende comparante t'gene voorsz. haere uyterste wille te sijn, die zij begeerde bij hare erfgenamen, sonder verscheygeronge achtervolcht te worden.
Actum den 29sten January 1639

Een (jongere?) broer van Jacob was Gerard van Harscamp. Ook hij was handelaar in zijdelakens, net als Jacob en hun oom Steven Mom. Gerard (of Gerrit) van Harscamp trouwde in Utrecht met Elisabeth ten Hagen op 23 juni 1622. Hij overleed op 72-jarige leeftijd in 1661 te Utrecht. In het Utrechts archief ligt de navolgende acte:

Utrechts Archief, Notarieel Archief Utrecht, inv.nr. 192b1, notaris Claes Verduyn, zonder paginering, dd. 24 april 1622 O.S.:
“Dirck Harscamp borger tot Arnhem” en zijn vrouw “Geertruydt Dibbetz”, als vader en moeder, Everdt Harscamp en Thomas Maessen, beiden burgers van Arnhem, broeder en schoonbroeder van Geerhard Harscamp, toekomende bruidegom aan de ene zijde;
“Jacob van Seuender borger tUtrecht” en Cornelia Vossen zijn vrouw, Peter ten Hagen, wonende te Arnhem, en Balthazar Vosch, drost van Hagestein, en Catharina ten Hagen, weduwe van Jan Peter van Stralen, mede te Arnhem wonende, ten behoeve van hun dochter, schoondochter en nicht Elisabeth ten Hagen, dochter van wijlen Aelbrecht ten Hagen en de voornoemde Cornelia Vossen.
Zijn ouders geven hem 3000 gulden, kleding en reding, de trouwschat en de bruiloftskosten;
Elisabeth krijgt ¼ deel van de goederen van haar overleden vader volgens de scheiding van 28 juni 1620 O.S. voor notaris Verduyn, maar zij moet zelf haar bruiloftskosten betalen; tot de goederen behoren ook actiën op de VOC.
Handtekeningen:
“Derijck Harscamp” “Jacob van Seuender”
“Euert van Harscamp” “Cornelija Vossen”
“Thomas Maessen” “Peter ten Hagen”
“Balthasar Vosch”

N.B. De moeder van de vrouw (Margriet van Stralen) van Jacob van Harscamp was Catharina ten Hagen. Ik veronderstel dat er een familieband is met Elisabeth ten Hagen, vrouw van Gerard Harscamp.

Utrechts Archief, Archief Stad 2, inv.nr. 3243, Registers van transporten en plechten 1629, dl. 2, blz. 142-144, dd. 8 december 1629:
Cornelis van Sypenesse, burger van Utrecht, draagt over aan Gerardt Harscamp, mede burger alhier, en diens vrouw Elisabeth ten Hagen een huizinge en erf aan de Stadsplaetse aan de oostzijd van de straatm vanouds genamd “den gulden Aernt”, staamde rondom op zijn vrije muren, behalve de muren van de keukens en getimmer achter het huis van wijlen Jacob Wernaertsz, van Velthuijsen; onder de keukens heeft Velthuijsen zijn kelder mede het achterkeukentje responderende op “der Stadts wtgangh nae de Gansmerckt”.
De hujizinge is belast met 3 Carolus guldens per jaar aan Dominen van het Land van Utrecht; met een losrente van 4000 Carolus gulden kapitaal, de penning 20. ten name van jkvr. Passchijna de Edel, weduwe wijlen Jacob van Hooft, waarvoor Sijpenesse schadeloosstelling belooft.

Foto Beeldbank Utrecht Catalogusnr. 66902
Datering 01/01/1928 - 31/12/1932

Gezicht op de voorgevels van de huizen Keizerrijk, De Gulden Ster en Leeuwensteyn, de voormalige huizen Nyenborch en de Vergulde Arent en het Stadhuis te Utrecht, met de werfkelders en het wed; links de ingang naar de Ganzenmarkt.

Er was nog een broer Lubbert van Harscamp. van hem weet ik alleen dat hij overleed in het huis van zijn broer Gerard in Utrecht rond 23 februari 1650. Hij werd in Arnhem begraven. Vermoedelijk was hij ongetrouwd. De vier broers hadden twee zusters: Elisabeth trouwde in Rotterdam met Jan Isräels Halmael in 1625; zij overleed daar in 1628, en Catharina van Harscamp trouwde met Thomas Maesen, die ook al getuige was in Utrecht bij het huwelijk van Gerard Harscamp in 1622. Daarom neem ik aan, dat het huwelijk van Thomas Maesen met Catharina van Harscamp voor 1622 is geweest.

Alle zes waren kinderen van Dirck van Harscamp en Geertruydt Dibbets (Reiniersdr.). Dirck overleed op 88-jarige leeftijd (zoals zijn zoon Jacob beschrijft) in 1645 als weduwnaar. Zijn vrouw overleed op 80-jarige leeftijd in 1636. Dat legt de geboorte van Dirck Harscamp rond 1557, en die van Geertruydt Dibbets rond 1556.

In jaargang 1978 nr. 2 en 3 van Veluwsche Geslachten staat een korte genealogie van Dirck Harscamp Evertszn, lid van St. Joostenbroederschap te Arnhem, trouwt aldaar rond april 1583 met Geertuydt Dibbets Reiniersdr. Deze trouwdatum kan zeer wel kloppen, omdat Gerard Harscamp geboren werd rond 1589.


Zijn vader is dus Evert van Harscamp, die gehuwd was met Catharina van Schwarzenbach. Evert van Harscamp legde in 1554 zijn burgereed af van de stad Arnhem. Zoals uit bovenstaand stukje te lezen is, had Dirck van Harscamp een zuster, Maria (soms ook Marikke of Marijke) van Harscamp. Zij trouwde 23 jan. 1592 te Arnhem (?) met Anthonij Gaymans (waaruit rond 1600 Jurriaen Gaymans werd geboren, die trouwde met Reinera ten Haeff, dochter van Johan van den Have en Anneke Morlet). Maria van Harscamp overleed 18 jan 1617 in Arnhem. Zoals eerder op deze pagina al is aangetoond, was Adriana van Harscamp een zuster van Maria van Harscamp. Zij zullen een stuk jonger zijn geweest dan hun broer Dirck, want van Maria werd nog in 1613 een zoon geboren, en waarschijnlijk zal Adriana van Harscamp voor Maria geboren zijn.

Waarschijnlijk hebben Dirck, Maria en Adriana van Harscamp nog een broer gehad, want zoals gezegd had Jacob van Harscamp een neef in Nijmegen. Reynier van Harscamp was arts en getrouwd met Catharina Schilts (haar moeder was Anna van Langenberg) en hij overleed in 1650 te Nijmegen. Bovendien wordt er nog een Jan van Harscamp genoemd, die in 1602 uit Arnhem afkomstig, burger werd van Nijmegen. Waar die precies gesitueerd moet worden, is mij nog niet geheel duidelijk. Wel was er ook nog een Evert (Everhard) van Harscamp, gehuwd met Jacomina Anthonis:

Jacomina Anthonis, wed. Everts van Harscamp te Maastricht mag geld lichten, dat haar zoon Jan en dochter Geertruydt hebben geërfd van hun moye Gertgen van H., berustende onder Johan van Zeller, brouwer, mits dat geld belegd worde Magistr. resol. Nijmegen 20.7.1655.

Waarschijnlijk staam deze Evert van Harscamp en Jan van Harscamp op enigerlei wijze in verbinding met Reynier van Harscamp. Ook nog onduidelijk is in welke relatie Lubbert en Cornelis van Harscamp staan tot bovenstaande gegevens. De laatste twee zijn mogelijk broers van Evert van Harscamp (X Catharina van Schwartzenbach). Beiden legden ook de burger eed af van Arnhem, de eerste in 1560, Cornelis al in 1545. Van hen is Lubbert van Harscamp waarschijnlijk gehuwd geweest met Elske Beuselaer (zie ook hieronder). Cornelis wordt nog wel genoemd in verband met een leen:

een onversterfelijk leen volgens Zutphens recht van een tiend te Ede genaamd 'Kerlemer' (leenh. Egmond-IJselstein).
De erfopvolging daarvan liep alsvolgt:

Jonkvrouw Geertruid van Brienen 1410. Haar zoon Heijnen doet hulde,
Hendrick van Brienen na overlijden van Geertruid, zijn moeder 1429,
Reijner Aertsz van Brienen den 19en February 1485.
Arnt van Brienen onmondig te Harderwijk na het overlijden van Reijner Aertsz, zijn vader, den 31en July 1495.
Willem Rutgersz doet den eed.
Brant Van Delen door erfopvolging van zijn neef Arnt van Brienen, den 15en Febrary 1554.
Brant van Delen de jonge, den 20en april 1557 en draagt tegelijk over op Juffr. Ernesta van Delen, zijn zuster.
Cornelis Van Harscamp na overdracht door Juffr. van Delen Anno 1564.

Dit is vermoedelijk dezelfde Cornelis, die in 1545 zijn burgereed aflegde.
 

d'Harscamp

Sinds ik met dit stukje onderzoek van mijn kwartierstaat bezig ben, heb ik verschillende gegevens gevonden, en toegestuurd gekregen. Zo ontdekte ik dat José Verheecke gegevens heeft over de voorouders van Jonkvrouwe Mathilde d'Udekem d'Acoz, echtgenote van Prins Philippe van België. Daarin komen voor:

Cornelis Harscamp (+ voor 1600) huwt ca. 1579 Adrienne Lathour (+ na 1600)
(Annales de la Société archéologique de Namur XIV:27).

Dit echtpaar had tenminste twee dochters, geboren en gedoopt in Namen/Namur:
1. Catharina d'Harscamp gedoopt 14.2.1589 huwt Jean Sarton
2. Isabelle d'Harscamp, geboren 14.12.1584 Namen/Namur huwt ca. 1606 Mathias de la Rue

Als ouders van Cornelis Harscamp geeft Leo Lindemans (et.al.): Voorouderstafel v;h; Belgisch Koningshuis,3 (d'Udekem d'Acoz) (Brussel,2002 ISBN 90-803074-4-0) op:

Lambert/Liebert Harscamp X Else de Bensters.
Over deze Lambert/Liebert schrijft hij nog, dat deze kapitein was van een compagnie infanterie, in Spaanse dienst, overleden te Arnhem ca. 1596, zoon van Servais Harscamp, gouverneur van Erkelenz (+ na 10 juni 1645) en Charlotte de Briamont.

Lambert/Liebert Harscamp is waarschijnlijk Lubbert Harscamp, die op 24 jan 1560 in Arnhem zijn burger eed aflegt, en zijn vrouw Else de Bensters is dan wellicht dezelfde als Elsken Beuselaers.
Hendrikjan Hoffman noemt als ouders van Lubbert Harscamp: Servaas Harscamp. Hij zou dezelfde zijn als degene, die getrouwd is met Charlotte de Briamont.

Dat zou dan betekenen, dat zowel Lubbert als Cornelis en Evert zoons zijn van Servaes van Harscamp en Charlotte de Briamont. Hoe daarin Vincent d'Harscamp past, die in 1631 vanuit Dinant en getrouwd met Helena Cossen past, is mij nog niet duidelijk. Wel is er overduidelijk een band, want in dat jaar gaf Vincent d'Harscamp opdracht aan Johan Morlet (X Adriana van Harscamp) inzake een leen.

Waarschijnlijk was het ook deze Vincent, die in Madrid door Koning Philips IV tot Ridder werd bevorderd...


Morlet

Janneke Morlet, die getrouwd was met Steven Momme, overleed na 1668. Zij was al in 1636 weduwe van Steven Momme, die vermoedelijk overleed ten gevolge van de pestepidemie, die rond 1636 volop heerste in Arnhem. Haar vader was Johan Morlet, die bekend staat als organist, terwijl haar moeder zal zijn geweest Adriana van Harscamp. Janneken's zuster, Anna Morlet wordt genoemd in een stuk, samen met haar broer Johan (III) Morlet, kinderen van de weduwe Adriana van Harscamp en Johan (II) Morlet. Johan (II) Morlet overleed in 1636, en werd begraven in Arnhem:

GRAFZERKEN IN DE GROOTE- OF ST. EUSEBIUSKERK TE ARNHEM. (Gelre 1939 blz 332)
207. Zerk no. 51 van gewoon formaat.

Op de bovenhelft een volledig manswapen met omgewenden traliehelm op een diepe ovale inzinking.
Dicht daaronder een 3 regelig opschrift, luidende als volgt,

A°. 1636. de. 27. September,
is. inde. heere. gerust,
die. E. JOHA. MORLETH

Van het wapen zijn het schild en het helmteeken volledig weggehakt.
207. Prot. 1 f. 8ov. Van Meurs no. 2.
 

Johan (II) Morlet en Adriana van Harscamp (+ 1639) kregen tenminste 6 kinderen:

1. Anna Morlet X (voor 1612) Jan Ten Haeff
2. Johan Morlet X (ca. 1615) Lambertje Bernts
3. Henrica Morlet (ongehuwd + 1652)
4. Elsken Morlet X (1619) Willem Tulleken
5. Maria Morlet X (1615) Jacob ten Nuyll
5. Janneke Morlet X (voor 1620) Steven Mom


Het wapen van Morlet wordt ter andere plaats beschreven als drie takkebossen, en in Rietstap staat hiervan een afbeelding (2de rij geheel links), waarbij geschreven staat Morlet uit Lorraine.

 

Over Johan (II) Morlet staat nog het volgende in [Bijdragen en Mededelingen Gelre 1925 blz. 73]:

Toen in 1629 de organist Jan Morleth veertig dienstjaren had, meende hij, zoo men hem wilde continueeren, recht te hebben op een verhooging van salaris of, indien men dat niet wenschte, dan hoopte hij, dat men hem, ofschoon op non- activiteit gesteld, zijn traktement zou laten behouden. Onbillijk was de wensch niet: Morleth verdiende de som van honderd gulden jaarlijks; 't is waar, niet minder dan Sweelinck te Amsterdam tot 1586, maar diens salaris was gestadig gestegen, eerst tot f 200.—, in 1596 tot f 300.—, waarbij later nog kwam een toelage van f 100.— benevens f 100..— of vrije huishuur 2).
Amsterdam had dus rekening gehouden met de waardevermindering van het geld, die zich juist in dezen tijd zoozeer gelden deed, maar Arnhem kwam vrij wat achteraan. En de oplossing, die men hier zocht, is wel merkwaardig: „Is den secretaris Sluysken versogt, des suppliants soon, welke Roomsch is, te sondeeren, of sich soude willen laaten employeeren op een tractement van tweehondert guldens om de psalmen op het orgel te speelen en anders des suppliants tractement, soo lang hy het orgel kan bedienen, te verhoogen tot hondert viiftig guldens" 3).
De Roomsche zoon is op dit aanbod niet ingegaan en de vader nam nog zeven jaren den dienst waar tegen f 150.— het jaar. Toen echter zijn opvolger Pronck kwam, moest men wel met den tijd mee en gunde hem een jaartractement van f 350.—. „Ende also het voorschr. tractement 200 gl. jaerlix hoger loopt dan hetgene Johan Morleth gehadt heeft, is voorgeslagen, off men de kerckmeisteren niet soude mogen een jaer off twee hiertoe uyt d'inkompsten van de kerck eenich subsidie laten furneren ter tut toe een van de bagynen van St. Agnieten quame te sterven, om alsdan hiertoe van de Heren Gedeputerden het tractement van sodane bagiin te versoecken" 4).

3) Raadssignaat, 22 Jan. 1629.
4) Raadssignaat, 5 Dec. 1636.
 

Daar lezen we dat Johan Morlet in 1629 er al 40 dienstjaren op had zitten, en kunnen we een schatting maken, dat hij toen zeker 55-60 jaar oud is geweest. Ook lezen we dat hij nog zeven jaar dienst had na 1629, hetgeen uitstekend klopt met het feit, dat hij in 1636 stierf. Op grond van de aannemelijke schatting, kunnen we dus concluderen, dat Johan Morlet bij zijn overlijden 62-70 jaar oud was, en dus geboren is omstreeks 1570. Als hij rond zijn 20ste jaar trouwde, dan kan hij dus kinderen hebben gekregen vanaf 1590. En dat klopt behoorlijk met bijvoorbeeld het huwelijksjaar van zijn dochter Maria in 1615. Die zal geboren zijn omstreeks 1595, maar ook met zijn aanvraag voor het burgerschap van Arnhem in 1393. Rond die tijd zal hij ook getrouwd zijn geweest met Adriana van Harscamp.

Zoals we ook kunnen lezen probeerde men in 1629 zijn zoon Johan (III) Morlet te strikken voor de functie, die zijn vader in Arnhem had, maar die weigerde dat. Johan Morlet jr. is vermoedelijk dus geboren rond 1595.

In het rechterlijk archief Arnhem komen enkele stukken voor, die op vader en zoon betrekking hebben:

Burgerschap van Arnhem verkregen op 22 jan 1593 OAA 1222 fo. 47 Arnhem:
Meester Jan Morleth organist heeft huiden den 22en january Anno 1593 sijnen borger ede gedaen presentibus Judice Arnhem it toto finatu


Rechterlijk Archief fo. 124-5
Geapprobeert het Maechgescheit tusschen Johan Morleth, den Jongen eens: ende sijne ses onmundige kinderen, ehelich geworven bij zal: Lambertie Bernts anderdeels ten overstaen van derselver bestemoeder oomen en vrunden, den 18den octobris 1633 opgericht, noepende derselver moederlick versterff
dd. 12den sept. 1636


27 mei 1629 verscheen voor Schepenen van Arnhem Mr. Johan Morleth de jonge et draagt over aan Dr. Everhard van Staverden, Petrus Severinck en Ulrick Bloeylandt in zaken tegen Dirck Laurensen.

9 juni 1629 verscheen voor Schepenen van Arnhem mr. Jan Morleth, de oude, met Everhard van Staverden de rechten doctor, Niclaes Jansens, Peter Severinck en Ulrick Bloeylant in zaken tegen Gerrit Timmerman uit Bennecom.


In 1633 werd Johan Morlet junior dus weduwnaar met zes onmondige kinderen. Als we ervan uitgaan, dat deze kinderen van Johan Morlet jr. in een tijdspanne van 15 jaar zijn geboren, dan is hij dus gehuwd rond 1618, en dat klopt ook want hij trouwde in Arnhem op 18 juni 1620 met Lambertje Bernts. Hij zal dus wel rond of kort voor 1600 zijn geboren.

Meester organist Johan (II) Morlet, getrouwd ca. 1590 met Adriana van Harscamp, overleden in 1636, was afkomstig uit Zutphen. Zijn vader was Johan (I) Morlet, orgelbouwer en organist. Hij was betrokken bij de bouw en reparatie van veel orgels, bijvoorbeeld in Zutphen:

Waar het grote orgel in deze tijd stond weten we niet precies. Er bestaat een rekening uit 1534, waaruit blijkt dat het grote orgel "an dye noert syt" stond, tegen de noordelijke muur dus. In 1547 en 1548 werd er een reparatie aan het orgel uitgevoerd door "Meyster Johan van Emmerick" (evenals de eerder genoemde "meister Hans" mogelijk dezelfde als Hans Graurock die van 1535 tot 1547 in Zutphen woonde"). Het lijkt er op, dat het instrument bij deze gelegenheid verplaatst werd, gelet op de hoge uitgaven voor de smid, de timmerman, de metselaar en de kistenmaker, en gezien de gebruikte materialen, zoals zand, steen, kalk en planken. Bovendien werden bij deze restauratie ook de luiken vernieuwd. Zowel aan het grote als aan het kleine orgel werd ook in de jaren hierna nog gewerkt. In 1560 bijvoorbeeld werkte "meester Johan orgelmaeker en koster tho Heerde" aan het grote orgel. Zes jaar later wordt hij genoemd bij een reparatie aan het kleine orgel.

Op 17 September 1570 werd het werk gekeurd door meester Claes van Wieringen, organist in Haarlem, meester Peter, organist in Utrecht en meester Johan Morleth, organist in Zutphen. Bij de keuring, waarbij ook de Kamper organisten en een zoon van een van de gastorganisten aanwezig waren, werden de keurmeesters, zoals blijkt uit de bewaard gebleven rekeningen, goed onthaald. Op 9 oktober werd een stuk opgemaakt, waarin de stadsregering te kennen gaf dat zij akkoord ging met het door Casper Noster geleverde werk.

Reparaties in 1572 en 1574
Tijdens de beschieting van de stad in 1572 door Van den Berg werd ook de Bovenkerk getroffen. Het grote orgel werd beschadigd. In 1573 werd de bewuste kogel, ter herinnering, bij het orgel opgehangen. De haak waaraan de koget hing is nog steeds aanwezig. In 1572 kwam "meester Jan Orgelmaker" het orgel nazien. In 1574 repareerde meester Jan Morleth het grote orgel. De totale onkosten bedroegen ruim 46 herenponden.


Deze Johan (I) Morlet moet dus zijn geboren ruim voor 1550, en getrouwd zijn geweest voor 1570.
In Zutphen vinden we een tweetal vermeldingen, waaruit blijkt dat hij al een heel stuk ouder was:

Tijdrekenkundig register van alle Oorkonden in het Stedelijk archief Zutphen, deel 2, W.J. Huberts:

8 april 1551
Deken en kapittel van Zutphen nemen Johan Morlet op zekere voorwaarden tot organist in de St. Walburgskerk tot organist aan.
Akte op papier

29.11.1558
Hermannus ex Comitibus de Rennenborch, proost van Zutphen en kanonnik van Leuven begiftigt Johannes Moerlet met het officium lavandi seu purgandi vestes et ornamenta der Zutfense Kerk nuncupatum vulgariter die Lotterie.

In 1551 was Johan (I) Morlet dus al aangenomen als organist in Zutphen. Op grond daarvan mogen we gerust stellen, dat hij geboren is voor 1530, en dat hij het is, die in 1570, 1572 en 1574 wordt genoemd als organist in Zutphen.

Maar tot mijn verrassing vond ik in het stadsarchief Deventer ook vermeldingen van een Johan Morlet. Deze Johan Morlet trouwde in 1552 in Deventer met Anna van den Berge, die voor 1563 overleed. Daarvan staat hieronder een lastig leesbare acte uit 1564:

In dit stuk uit 1564 worden de vier voorkinderen genoemd uit zijn eerste huwelijk met Anna van den Berge (Johan Morlet hertrouwde in 1564 met Griete Jansen): Johan, Geertruid, Goert en Henric Morlet. Deze kinderen zijn derhalve geboren tussen 1552 en 1563, terwijl Johan de oudste zoon is, en dus geboren zal zijn rond 1553.

                Johan Morlet X (1552) Anna van den Berge                    XX (1564) Griete Jansen
  |........................|...........................|.........................|         hieruit geen kinderen bekend
Johan              Geertruid                  Goert                    Henric
* 1553             * 1555                    * 1557                  *1559

Op het eerste gezicht meende ik dat deze Johan Morlet al voor 1568 stierf in Deventer, maar dat blijkt onjuist, want het was juist zijn 1ste vrouw Anna van den Berge, die als overleden wordt genoemd in 1568. In het hierboven afgebeelde stuk wordt Johan Morlet, evenals in Zutphen, Mr. Johan Morlet genoemd, en dat maakt het waarschijnlijk, dat hij identiek is met de twee vermeldingen, die uit Zutphen bekend zijn in 1551 en 1558.

De stamreeks is op grond van het voorgaande dus:

Johan I Morlet
X Anna van den Berge (+ 1563)                    XX (1564) Griete Jansen
                |
Johan II Morlet, geb. ca. 1553, + na 1574      (ONZEKER)
             X NN.

                |
Johan III Morlet, geb. ca. 1570-1575, burger Arnhem 1593, + 1636
      X (voor juli 1590) Adriana van Harscamp
                |
Anna........Johan IV Morlet..... Maria........Elsken.........Henrica.........Janneke
              (1595-1652)
            X Lambertje Bernts
                |...................................|....................................|
            Johan V Morlet                 Henric Morlet                  Lambert Morlet
            (+ na. 1695)                    X 1649 Jacoba Linssen
             uit Kalkar                      in Emmerich

Het is nu de vraag, of we Johan III gelijk mogen stellen aan Johan (II) Morlet, omdat er toch een flink verschil is tussen het geboortejaar rond 1553 en de schatting van 1570 voor Johan (II). Dat zou ook betekenen, dat Johan (II) Morlet in dat geval een leeftijd bereikt zou hebben van 93 jaar: niet onmogelijk.               

Een andere mogelijkheid zou kunnen zijn, dat de in 1553 geboren Johan Morlet al tamelijk jong overleed, en dat er uit het tweede huwelijk met Griete Jansen nog een zoon Johan M. werd geboren tussen 1564-1575, maar daarvoor bestaan geen aanwijzingen. Er bestaat zelfs een stuk uit december 1582, waarin de twee oudste zoons Johan en Jacob, organisten, van Johan Morlet, organist, een afspraak maken met hun stiefmoeder over de erfenis van wijlen hun vader Johan Morlet. Zij treden daarin ook op voor hun jongere broers Garth en Henrick. Zij zijn dus dezelfde 4 broers, zonen van Johan Morlet en Anna van den Berge.  Die twee oudste zoons zijn in 1582 dus ook organist van beroep, zodat we hier toch een sterke aanwijzing hebben, dat Johan II Morlet identiek is aan Johan III Morlet. Johan II Morlet werd immers geboren in 1552-1553, en omdat hij in 1590 vader werd van Johanna Morlet (dat is aantoonbaar), die misschien niet eens zijn oudste kind was, dan zou Johan II dus al voor 1590, dus voor zijn 17de jaar een kind verwekt hebben, en al in 1589 zijn gevraagd om organist te worden in Arnhem.

De conclusie is dus gerechtvaardigd, dat Johan II Morlet identiek is met Johan III uit het bovenstaande schema. Hij is dus inderdaad erg oud geworden, boven de 90 jaar. Maar ook zijn dochter Johanna Morlet werd ongeveer zo oud, om precies te zijn 89 jaar 6 maanden en 26 dagen.

Zwolle: Het grote orgel wordt gerestaureerd. Hiervoor werd op 17 september 1641 een contract gesloten met "Jan Morleth III, organier" afkomstig te Arnhem en nu wonend te Kalkar.

Kampen:
In 1630 werd 100 gulden uitbetaald aan Johan Morleth, 'den jongen organir’ (de jonge, dus Jan Morleth de derde), "wegen het onderholden des Orgels". In 1634 werd het onderhoud van de Kamper orgels aanbesteed. Blijkbaar werd het werk opnieuw gegund aan Johan Morleth, want tot en met 1647 kreeg hij 72 gulden per jaar voor 'repareren, corrigeren, stellen" der respectieve orgels. Soms worden drie, soms ook vier orgels genoemd.

In 1651 werd er een grotere reparatie en/of onderhoudswerk aan de orgels in Kampen verricht door de orgelmaker meester Gerrit Jansz. Kevelham. De kosten bedroegen 296 gulden. In 1652 werd het onderhoud aan de orgels in Kampen opnieuw aanbesteed aan Johan Morleth, deze keer voor "12 pont groot" per jaar. Vijf "pont" daarvan waren bestemd voor het orgel in de Bovenkerk.
Uit 'Orgels en organisten in Kampen' - W.D. van der Kleij en W.H. Zwart (1995).

Er bestaan nog wat aardige stukken over Jacomina Morlet, dochter van Adriaan Morlet, die omstreeks 1710 in Batavia overleed. Uit die stukken wordt duidelijk, dat Jacomina een tante Janneke Morlet had, bij wie zij woonde.

Daarmee lijkt redelijk zeker, dat het juiste schema dient te zijn:

Johan I Morlet                    (* voor 1530, +1582)
X (1552) Anna van den Berghe (+ ca. 1563)                                                                     XX (1564) Griete Jansen (+ na 1583)
      |........................|.......................|........................|.....................|    
Johan II                 Jacob                    Geertruid                Goert                 Henrick
* ca 1553           * ca. 1555              *ca 1557              * ca 1559         * ca. 1561
+ 1636
     |........................|.........................|.............................|............................|.......................|
Anna                     Johanna                   Maria                           Elsken                        Johan III                Henrica
* voor 1600     * juni 1590              * voor 1600              * voor 1600                * voor 1600            * voor 1600
                          X Steven Momm                                                                     X 1620 Lambertje Bernts    
                                                                                                                                                 |
                                                                                                                                        Johan IV
                                                                                                                                    * ca. 1625  

Vreemd genoeg wordt Jacob Morlet niet genoemd in het stuk van 1564, maar wordt hij wel genoemd in de stukken rond 1582 als broer van Johan, Goert en Henrick Morlet. Dat zou eventueel kunnen betekenen, dat hij misschien een bastaardzoon is geweest van Johan I Morlet. Geertuiken, die in 1564 nog wel werd genoemd, komt in de stukken van 1583 niet meer voor.

 

Johan II Morlet 1553-1636

Johan II Morlet is dus erg oud geworden. We mogen aannemen, dat hij -in 1582 van beroep organist- in 1589 gevraagd werd om in Arnhem te komen werken. In 1593 liet hij zich inschrijven als burger van de stad Arnhem. Vermoedelijk is hij ook rond 1589 getrouwd met Adriana van Harscamp. Johanna Morlet was vermoedelijk één van hun oudste kinderen. Van haar is de overlijdensdatum bekend, en omdat ook haar leeftijd werd genoemd, valt uit te rekenen, dat zij geboren is in juni 1590.

In 1606/1606 wordt in een belening Johan II Morlet genoemd als erfgenaam van Jan van Presichaeff. Het betreft een onderdeel van het leengoed, dat als volgt wordt omschreven:

Erve und lhenguett, gehieten Muiderkensguett und Kapuintkensguet, gelegen in den schependomb van Arnhem, so dat tsamen mit eggen und mit einden, mit hoege und lage gelegen is opten Arnhemer enck.

Daarin staat:
In 1605/1606 werd door d. Jan Morlett, 'als erffgenaem van Jan van Presichaeff' tyns betaald uit Meuterkens- und Kapuingegudt.

Johan van Presichaeff was een broer van Bernd van Presichaeff, zonen van Wijnolt van Presichaef en Janna van Delen, die een dochter was van Evert van Delen en Ernesta van Harderwijk. Johan van Presichaeff was getrouwd met Johanna Leyendecker, een dochter van Andries Leyendecker. Hier moet nog wel een kanttekening gemmakt worden, want in een ander stuk lijkt te staan, dat de moeder van Johan van Presickhaeff niet Janna van Delen was, maar Elsken Berner.

Opvallend hieraan is het, dat Johan Morlet getrouwd was met Adriana van Harscamp, en dat in die familie voorkwam Cornelis van Harscamp, die ergens rond 1564 door juffr. van Delen beleend werd met een tiende bij Ede (zoals eerder op deze pagina al werd aangehaald).
 

een onversterfelijk leen volgens Zutphens recht van een tiend te Ede genaamd 'Kerlemer' (leenh. Egmond-IJselstein).
De erfopvolging daarvan liep alsvolgt:

Jonkvrouw Geertruid van Brienen 1410. Haar zoon Heijnen doet hulde,
Hendrick van Brienen na overlijden van Geertruid, zijn moeder 1429,
Reijner Aertsz van Brienen den 19en February 1485.
Arnt van Brienen onmondig te Harderwijk na het overlijden van Reijner Aertsz, zijn vader, den 31en July 1495.
Willem Rutgersz doet den eed.
Brant Van Delen door erfopvolging van zijn neef Arnt van Brienen, den 15en Febrary 1554.
Brant van Delen de jonge, den 20en april 1557 en draagt tegelijk over op Juffr. Ernesta van Delen, zijn zuster.
Cornelis Van Harscamp na overdracht door Juffr. van Delen Anno 1564.

Hieronder heb ik geprobeerd een schema op te stellen voor deze tak van Delen, maar ik ben niet bijster goed op de hoogte van deze familie, en kon daar ook niet erg veel over vinden in andere bronnen.

Brand van Delen de jonge, die dit leen in 1557 overdraagt op zijn zuster Ernesta van Delen, was vermoedelijk een zoon van Brand van Delen (+ 1556) X Bette toe Boecop (* voor 1537). Brand van Delen de jonge werd daarom in 1557 beleend met dit stuk, na het overlijden in 1556 van zijn vader. Brand van Delen de jonge en Ernesta waren denkelijk kleinkinderen van Evert van Delen en Ernesta van Harderwijk. Wat nog wel aardig is om te vermelden, dat dit tweetal ook een broer Evert van Delen hadden, en dat zowel hun vader als genoemde broer Evert van Delen ook wel genoemd werden Brand van Delen tot Harscamp resp. Evert van Delen tot Harscamp. Deze laatste dan vluchtte later naar Arnhem. De preciese reden ervan is mij niet bekend, maar ook Cornelis, Evert en Lubbert van Harscamp vestigden zich in 1545, 1554 en 1560 in Arnhem.

Evert van Delen X Ernesta van Harderwijk
    |.
Brand v Delen + 1556                                                Elsa Berner  (na 1564)           
X Betta van Boecop                                   X Wynolt van Presichaeff (+1554)
   |.....................|                               |.........................................................|...........................................|                                                                              
Brand      Ernesta                 Bernd v. Pres.  (+v. 1564)         Johan v. P.  (+1558)                 Arndt v. P.  
                                                 X Catharina Barners            X Johanna Leyendecker  
                                                                                          |..........................|...........................|............................|
                                                                                 Winant                Andries              Bernt                     Arnt
                                                                                                                                   X voor 1596
                                                                                                                            Wendele van den Berge

Johan Morlet, getrouwd met Adriana van Harscamp wordt als erfgenaam genoemd van Johan van Presichaeff, terwijl Cornelis van Harscamp door Ernesta van Delen beleend wordt met de tiende bij Ede. Nemen we ook in aanmerking, dat de naam 'van Harscamp' een duidelijke verwijzing lijkt te geven naar deze havezate op de Veluwe, waar vanouds het geslacht van Delen een vooraanstaande plaats innam, dan lijkt een familieband tussen beide families niet onmogelijk. Aan de andere kant was Anna van den Berge de moeder van Johan Morlet. Mogelijk is er dus sprake van een familieband tussen Anna's zoon Johan II Morlet en Wendele van den Berge.