van Munster-de Monasterio (onder constructie)

Het geslacht van Munster is al erg oud. Eerste vermeldingen zijn bekend van voor 1200. Hier onderzoek ik met name de generaties tussen 1200 en 1350 van de tak die ontstond met Herman van Munster, gehuwd met Machteld van Loen. Van haar is bekend dat zij een zuster was Herman van Loen, en dat zij later hertrouwde met Herman I van Langen. Zij was een dochter van Gerard Graaf van Loen, en er is bekend dat zij een aantal zusters had. De meeste zusters zijn niet met name bekend:

Herman van Loen zelf trouwde met Sophia, en later met Eufemia van Coevorden.
Beatrix van Loen trouwde met Sweder van Ringelenberg (Ringenberg),
een zuster trouwde met Herman Werence (voor 1220, als hij vermeld wordt met vrouw en zoon),
een andere zuster trouwde Werner van Herde.

Deze verbintenissen zijn duidelijk te zien in een acte uit 1230 of 1234, die opgenomen is in Sloet nr. 572. Sloet heeft de datum van deze acte gelezen als 1 oktober 1234. Sloet geeft: Anno Dominice incarnationis MCCXXXIIII, kal. Octobris, waar  anderen als lezing geven: Anno Dominice incarnationis MCCXXX, IIII kal. Octobris.

 

In bovenstaand stuk is te zien, dat Sweder van Ringelberge, zoon van de kanunnik wijlen Sweder van Ringelberg, gehuwd was met Beatrice, sorore nostra. Sweder wordt daarom zwager genoemd, sororius. Die term komen we even later ook tegen voor Werner de Herden, opnieuw Sweder van Ringelberge, Hermannus Werecen (Werence) en Hermannus van Munster. Alle genoemde personen, met hun echtgenotes, die niet met name worden genoemd, zijn in leven.

1200-1230

Uit een eerdere acte 1221 gedateerd kennen we de naam van de echtgenote van Herman van Munster. Mechteld wordt daar genoemd met haar -niet met name genoemde zonen:

In 1225 vinden we hem genoemd als eerste onder een aantal getuigen:

Fahne noemt een acte uit 1227, waarin deze zoons met name worden genoemd. Het zijn Hermannus en Ludolfus, die dus beiden voor 1221 geboren zijn. We weten dus iets meer over het gezin van Herman van Munster X Machteld van Loen. Uit de genealogie 'van Langen' is bekend, dat Machteld van Loen later hertrouwde met Herman van Langen. Zij wordt pas in 1259 met name genoemd als echtgenote van Herman van Langen, maar in 1246 wordt deze al genoemd met zijn zoon Hermannus van Langen en zijn -niet met name genoemde- echtgenote. Die zoon Herman II van Langen is omstreeks 1260 gehuwd met Jutte van Holte.

Schema 1: 1227

Herman II van Munster X Mechteld van Loen XX Herman van Langen
+ na 1230        (huw. voor 1221)         huw. na 1230
    |
Herman III .....................Ludolf (Fahne noemt hem 1227)

1230-1246

Alhoewel dus niet direct duidelijk is, wannneer Herman van Munster is overleden, mogen we aannemen, dat dat tussen 1230 en 1246 zal zijn geweest. De actes, waarin Herman van Munster wordt genoemd in die periode 1230-1246 zijn schaars, maar er is er eentje uit 1239, waarin Herman van Munster, ridder en ministeralis, gemeld wordt met zijn echtgenote.

1239



In bovenstaand acte betekent 'astante uxore sua legitima' iets als 'ten aanschouwe van zijn wettige echtgenote' of 'in bijzijn van zijn wettige echtgenote'.  Maar we weten niet of het hier gaat om Herman II van Munster, of diens zoon Herman III, die immers enkele jaren voor 1221 is geboren. Daarom zoeken we naar andere aanwijzingen, en die zijn mogelijk te vinden in de plaats, die Herman van Munster inneemt in de rij der getuigen. Stond hij in 1225 nog als eerste van de niet-geestelijke getuigen genoemd, voor Herman Werence en de drie broers van Meinhoevel, in 1232 staat hij na deze drie broers genoemd, evenzo in 1238 na Bernard van Meinhoevel.

1232

1238

In 1241 is hij aanwezig als Dominus Herman van Munster bij de zoen tussen de twee edelheren Ludolf van Steinfurt (oom en neef).
In de rij van getuigen staat hij als ministeriaal genoemd voor Herman Werence en Gerlac Bitter, en na de broers van Meinhoevel.

Nog wat later in 1246 staat hij ongeveer als laatste getuige genoemd:

Met name in 1246 is het duidelijk, dat het om een - dan nog niet zo aanzienlijke- jongere Herman van Munster gaat. Als het tussen 1232 en 1246 ook al om een tweede generatie zou gaan, dan zou dat kunnen betekenen, dat we tot 1230 te maken hebben met Herman II, tussen 1232 en 1246 met Herman III, en vanaf 1246 met Herman IV. Technisch gezien is dat best mogelijk, want Herman III werd vermoedelijk omstreeks 1215 geboren, kan dan in 1239 getrouwd zijn geweest. We moeten dit in het vervolg van dit verhaal zeker als reeële mogelijkheid zien.

1246-1270

In deze periode zijn er een aantal vermeldingen van Herman van Munster. Zo zien we hem in 1255 genoemd als Dominus Herman dictus de Monasterio, in 1259 wordt hij samen met zijn broer Ludolf van Munster genoemd in een acte van Herman I van Langen en diens echtgenote Mechteld.

In 1260

In 1264

In 1265 is er een acte, waarin hij genoemd wordt met zijn -niet met name genoemde- echtgenote.

1266:

1268



In deze acte uit 1268 verpandt ridder Herman van Munster enkele goederen aan de bisschop van Munster, waaronder de Brockhof, met toestemming van zijn zoon Herman, de kannunik Gerhard van Munster, de laicus (=leek) Ludolf van Munster, zijn broers. We zien hier, dat de personen in deze acte identiek zijn met de genoemden in de acte van 1270.


1270

In een aantal van deze oorkondes staat hij genoemd telkens na Herman van Langen, maar met name de oorkonde van 1270 geeft ons een beeld van de gezinssamenstelling in 1270. Dat zet ik in een schema.

Schema 2: 1270

Herman van Munster..........................Ludolf...........................Gerhard
Miles,                                                                             Kanunnik in Munster
X Gisla                                                                               
    |
Herman van Munster

1200-1270
We hebben nu de gegevens uit de periode 1200-1270 op een rijtje staan, maar met nog wel enige onduidelijkheid: is er tussen 1230 en 1246, en 1246-1270 sprake van twee generaties, of van slechts één generatie. Dat vraagstuk is nog niet opgelost. Daarom stel ik nu twee schema's op, eentje die uitgaat van 3 generaties, en eentje die uitgaat van 2 generaties:

Schema 3A: 3 generaties in 1270

Herman II van Munster X Mechteld van Loen  XX Herman van Langen
   + ca 1232                                          huw. ca 1234
        |...............................|                                |
Herman III                        Ludolf I                    Herman II van Langen
* ca 1215                      *1215-1220               *1234 -1245
X voor 1239, + ca 1246                                   X ca. 1260 Jutte van Holte
NN.
        |
Herman IV ........................Ludolf II.................Gerhard
* ca 1240                          Laicus                   Kanunnik
X voor 1265 Gisla              * ca 1240               * ca. 1240
        |
Herman V
* voor 1268

 

Schema 3B: 2 generaties in 1270

Herman II van Munster     X       Mechteld van Loen    XX   Herman van Langen
+ 1232-1245                                                   1232-1245
        |                                                                                |
Herman III.........................Ludolf I.............Gerhard        Herman II van Langen
* ca 1215                          Laicus              Kannunik      X 1260 Jutte van Holte
X voor 1265 Gisla              * 1215-1220      *1220-1225
        |
Herman IV
* voor 1268

 

1284/5

Een volgende belangrijke acte is uit 1284/1285


We zien hier genoemd ridder Herman van Munster, met zijn echtgenote Jutta, hun drie kinderen Gisla, Herman en Ludolf, Ludolf van Munster, kannunik in Osnabruck, broer van ridder Herman van Munster, en de twee broers Gerard kanunnik in Munster en Ludolf, ooms van genoemde ridder Herman van Munster.

Deze mooie gegevens kunnen we schematisch weergeven:

Schema 4 1284/5

(Herman IV of III van Munster, + voor 1284).................................Ludolf.................................Gerard
      X Gisla)                                                                                                          Kanunnik in Munster
         |                                                                                        
Herman V of IV van Munster .....................................Ludolf
ridder in 1284/5, * voor 1266                               Kanunnik Osnabruck
X voor 1284/5 Jutta
         |
Gisla...........Herman VI of V .............Ludolf
alle drie * voor 1284/5

Weliswaar wordt Herman's vader niet genoemd in de acte, maar de oudste zonen worden iedere generatie vernoemd naar hun vader Herman.
We zien hier, dat we met grote waarschijnlijkheid te maken hebben met dezelfde Kannunik Gerhard van Munster, en zijn broer, de laicus Ludolf van Munster. Dat Gerhard eerder wordt genoemd was gebruikelijk, omdat hij geestelijke was. Maar van hen beiden was Ludolf de oudste. Op grond van de vernoeming van Gisla naar haar grootmoeder, en op grond van de identificatie van de twee broers kanunnik Gerhard en Ludolf, mogen we concluderen, dat we in 1286 te maken hebben met Herman V (uit schema 3A) ofwel Herman IV (uit schema 3B), in elk geval de volgende generatie.

Van hier springen we direct door naar een acte uit 1303, die hierop naadloos aansluit. Helaas heb ik daarvan slechts het regest, maar de informatie is afdoende:

1303

In dit regest (helaas is de volledige acte niet in mijn bezit) worden genoemd:

Herman van Munster, met zijn vrouw Margaretha, zijn moeder Bertradis, zijn grootmoeder Gisla, zijn tante (vader's zuster) Christina en zuster Lisa.
Hier bepaalt de grootmoeder Gisla, dat we hier blijkbaar te maken hebben met de volgende generatie (die trouwens in 1286 ook al werd genoemd, de broers en zuster Gisla, Herman en Ludolf). Ook mogen we de conclusie trekken, dat Bertradis de tweede echtgenote is van Herman's vader. In een iets eerder gedateerde acte uit 1303 wordt Betradis weduwe genoemd van Herman van Munster.

Fahne geeft ons nog een belangwekkende mededeling mee:
Herman v. Munster bezegelde zijn oorkondes van 1295-1324 met een rond ruiterzegel. Daaruit mogen we misschien de conclusie trekken, dat Herman's vader dus al voor 1295 was overleden.

Schema 5 1303

(Herman v Munster IV of III X Gisla)
                |
(Herman v Munster V of IV X Jutta XX Bertradis)..................Christina
                |
Herman van Munster VI of V van Munster X Margaretha van Meinhoevel.....................Gisla (Lisa?)................Ludolf
            (getr. ca 1297, zie Gens Nostra 1991)
               

Het laatste echtpaar heeft in 1311 tenminste 3 kinderen: Herman, Bernard en Godefridus van Munster.
We zien hier dus ook een ander familielid opduiken, een zuster van de oorkonder's vader, Christina genaamd. Zij komt oorkondelijk voor in een oorkonde uit 1284/1285, die de andere uit dat jaar nog eens aanvult:


In deze oorkonde uit 1284/1285 komen we Gerhard, kanunnik in Munster, tegen met zijn neef Herman van Munster, ridder, Ludolf van Munster, en wordt melding gemaakt van de moeder van Herman van Munster, en van Jutta X Rudolf van Langen, en Christina X Henric Wulf. In een voetnoot schrijft de samensteller van het WUB, dat Jutta en Christina wel zusters zullen zijn van Herman van Munster. Ik sluit me daarbij aan, wat betreft Christina, maar of Jutta een zuster dan wel een tante was staat wat mij betreft nog ter discussie. De moeder van Herman van Munster in deze oorkonde is dus Gisla. Wie precies Ludolf van Munster is, blijft onduidelijk.

Een korte tussenbalans

Het is goed om op dit moment eens een wat aandacht te besteden aan het tijdrekenkundig gedeelte van deze opstellingen, omdat nog steeds open is, of we uit moeten gaan van schema 3A dan wel 3B. Mogelijk kunnen we dit nu bepalen met de ons bekende gegevens.

Herman VI (schema 3A) of V (schema 3B) zien we voor het eerst genoemd in 1284/1285 met zijn zuster Gisla en zijn broer Ludolf. Op grond daarvan mogen we aannemen, dat zij voor 1280 zijn geboren (en dat klopt ook behoorlijk met zijn huwelijksjaar, 1297). Dat betekent dat hun vader Herman V of IV geboren is voor 1264, en hun grootvader Herman IV of III geboren is voor 1248, steeds uitgaand van een vaderschap op minimaal 16-jarige leeftijd. In geen van beide versies levert dit een probleem op. Het blijkt nu nog steeds niet eenvoudig om te besluiten welke versie juist is 3A of 3B.

Daarom stel ik opnieuw twee schema's op:

Schema 6A

Herman II van Munster X Mechteld van Loen  XX Herman van Langen
   + ca 1232                                          huw. ca 1234
        |...............................|                                |
Herman III                        Ludolf I                    Herman II van Langen
* ca 1215                      *1215-1220               *1234 -1245
X voor 1239, + ca 1246                                   X ca. 1260 Jutte van Holte
NN.
        |
Herman IV ........................Ludolf II.................Gerhard
* ca 1240, + voor 1284        Laicus                   Kanunnik
X voor 1265 Gisla              * ca 1240               * ca. 1240
        |
Herman V van Munster .....................................Ludolf..........................Christina
ridder in 1284/5, * voor 1266, +voor 1295       Kanunnik Osnabruck            X Henric Wulf
X voor 1284/5 Jutta XX Bertrade
         |
Herman VI ...................................................Gisla........................Ludolf
* voor 1280

X Margaretha van Meinhoevel
(getr. ca 1297, zie Gens Nostra 1991)
 

Schema 6B:

Herman II van Munster     X       Mechteld van Loen    XX   Herman van Langen
+ 1232-1245                                                   1232-1245
        |                                                                                |
Herman III.........................Ludolf I.............Gerhard        Herman II van Langen
* ca 1215                          Laicus              Kannunik      X 1260 Jutte van Holte
X voor 1265 Gisla              * 1215-1220      *1220-1225
        |
Herman IV van Munster .....................................Ludolf..........................Christina
ridder in 1284/5, * voor 1266, +voor 1295       Kanunnik Osnabruck            X Henric Wulf
X voor 1284/5 Jutta XX Bertrade
         |
Herman V ...................................................Gisla........................Ludolf
* voor 1280

X Margaretha van Meinhoevel
(getr. ca 1297, zie Gens Nostra 1991)
 

Bij een nauwkeurige beschouwing van de bekende gegevens tussen 1230-1246 (zie boven) zien we dat in 1241 Dominus Herman van Munster nog een voorname plaats inneemt, is dat in 1246 duidelijk niet meer het geval. Mijns inziens is dit een duidelijk omslagpunt. Het betekent mogelijk dat Herman II van Munster geleefd heeft tot ca 1242. Vanaf 1246 hebben we te maken met zijn zoon Herman III van Munster. Dat betekent tevens, dat Herman II van Langen pas geboren is na 1242. In het vervolg zal Schema 6B mijn voorkeur krijgen, en ik zal wat tijds-aanpassingen maken op het schema 6B. Dit alles betekent tevens, dat Gerhard van Munster, kanunnik, en zijn broer Ludolf halfbroers zijn van Herman II van Langen, en daarom ooms zijn van kinderen van Herman II van Langen. In 1298 zijn de twee broers, Gerhard van Munster, Cantor, en Ludolf van Munster, ridder, aanwezig als ooms van 4 broers van Langen, zonen van Herman II van Langen. Daarmee zijn deze gegevens dus met elkaar in overeenstemming.

Met name ook die acte uit 1298 was in schema 6A moeilijk te begrijpen, omdat Gerhard van Langen, kanunnik, en zijn broer Ludolf, neven waren van de kinderen van Herman II van Langen. Om hen dan tot 'ooms' te promoveren, was het nodig om de tweede vrouw van Herman II van Langen, die we kennen als Virginia, tot een zuster van beide broers te bestempelen.

In 1259 worden samen genoemd in een acte Herman van Munster en zijn broer Ludolf van Munster van Herman I van Langen met diens vrouw Mechteld, en hun zoon Herman II van Langen, die toen vermoedelijk nog niet gehuwd was, want dat zou dan wel gemeld zijn. Deze genoemde getuigen zijn dus Herman III van Munster met zijn broer Ludolf I.

In 1261 is Gerhard van Munster, kanunnik, getuige bij de belening van Herman I van Langen door Herman, edelman van Holte met het goed Holte, waar eens het kasteel Holte stond. Hij is dus als halfbroer van Herman II van Langen getuige bij deze overeenkomst.
1281-1284 is hij aanwezig bij een huwelijksovereenkomst tussen één van de zonen van ridder Herman II van Langen met een van Albert Droste's twee dochters. Daarbij zijn verder nog aanwezig: Herman van Munster, ridder, en Ludolf van Munster, knaap.
In 1293 als kanunnik genoemd, 1294 idem, 1298 (cantor).

In 1276 Ludolf v Munster, knaap, getuige, 1280 idem, 1284 idem, 1286 idem, 1289 idem, 1290 idem
In 1287 Ludolf, dapifer nos (zo genoemd door Symon de Lippia).
In 1293 ridder Ludolf de Monasterio, 1294, 1296, 1297, 1298.

Strijdpunten:

Bovenstaand schema heeft toch nog wel wat lastige punten:

- wie precies zijn de knaap Ludolf van Munster en ridder Ludolf van Munster. Als het gaat om één en dezelfde persoon, dan moet het gaan om Ludolf I van Munster, die geboren is rond 1220. Hij is dan identiek met Ludolf van Munster, genoemd in 1298 als oom van de 4 broers van Langen, en is dan Ridder. Hij overlijdt pas in 1304 en heeft dan ook een zeer hoge leeftijd bereikt, maar werd opvallend laat pas Ridder.
- Gerhard van Munster, kannunik is geboren rond 1225-1230. Hij wordt pas in 12561 als zodanig genoemd. We zien hem vermeld in 1294, daarna zien we vanaf 1298 dat hij Cantor is in Munster. Hij overlijdt na 1303, omdat de Cantor Gerhard van Munster dan nog wordt genoemd in een acte. Hij is dus op hoge leeftijd gestorven.
- Grootmoeder Gisla, nog genoemd in 1303 en dus in leven, was gehuwd met Herman III van Munster. Hun huwelijk zal hebben plaats rond het overlijden van Herman II. We mogen veronderstellen dat een huwelijk rond 1245 zal zijn gesloten. Zij is dus geboren rond 1225-1230. Ook zij bereikte dus een hoge leeftijd.

Omdat de levensduur in die tijd veel lager lag dan nu (50 jaar was toen al een 'mooie' leeftijd) ben ik altijd erg alert op hoge leeftijden. Dat kan wijzen op fouten in de opstelling.

1303-1348

Tussen 1303 en 1315 worden van Herman V van Munster X Margaetha van Meinhoevel een aantal kinderen vermeld: in 1309 en 1311 Herman en Bernhard, in 1315 bovendien nog Godefridus.

In 1321:

In dit regest worden genoemd de ridders Godefridus van Meinhoevel en Herman van Munster, met hun erfgenamen Herman van Munster jr. met diens vrouw Elisabeth, Bernard van Munster en Bertradis van Munster, broers en zuster, voor het zieleheil van henzelf en hun ouders, te weten (videlicet) Frederic, Margaretha en Sophia de Meinhoevel, en bovendien Margaretha van Munster... en dan worden nog wat andere verwanten genoemd.

In 1323:

Herman van Munster, ridder, genoemd met zijn zoons Herman en Bernhard.

In 1324:

Herman van Munster, ridder, zijn zoon Herman, met hun beide vrouwen Ermengardes en Elseken, bovendien Bertrade, dochter van ridder Herman, en zijn kleinzoon Herman.

In 1330:

Ridder Herman van Munster met zijn kinderen Herman, knaap, en Bertradis, bovendien Elisabeth, vrouw van Herman's zoon en hun kinderen Herman, Henricus en Margareta.

We zien hier 3 generaties genoemd, te beginnen met Herman V, wiens vrouw Margaretha voor 1321 al was overleden (vermoedelijk overleed zij al rond 1316, want na 1315 wordt zij niet meer genoemd), de tweede echtgenote van Herman V, Ermengardis, dan Herman VI met zijn vrouw Elseke of Elisabeth, en diens kinderen. Bovendien weten we nu ook, dat Herman IV na 1330 overleed.

We kunnen dus nu deze genealogie uitbreiden met de laatst gevonden generaties:

Schema 7: 1330

Herman II van Munster     X       Mechteld van Loen    XX       Herman I van Langen
 + 1232-1245                                                   1232-1245
         |                                                                                |
 Herman III.........................Ludolf I.............Gerhard          Herman II van Langen
 * ca 1215, + voor 1284        Laicus              Kannunik         X 1260 Jutte van Holte
 X voor 1265 Gisla              * 1215-1220      *1220-1225      XX Virginia
         |                           
 
Herman IV van Munster .....................................Ludolf II..........................Christina
 ridder in 1284/5, * voor 1266, +voor 1295       Kanunnik Osnabruck            X Henric Wulf
 X voor 1284/5 Jutta XX Bertrade
          |
 Herman V ...................................................Gisla........................Ludolf III
 * voor 1280
, + na 1330
 X Margaretha van Meinhoevel, + 1316-1321
 (getr. ca 1297, zie Gens Nostra 1991)
XX na 1321 Ermengardis [van Dale]
          |
Herman VI........................Bernard..................Godefridus...................Bertradis..............Margaretha
* ca 1298-1305               * ca 1300                * ca. 1304                 * ca. 1306            + voor 1321
X voor 1321 Elseke                                         Hr. v Bozlar
          |
Herman VII....................Henric...................Margaretha
* voor 1324

Laatsgenoemde Herman VII trouwt ca. 1340 met Oda. Uit dat huwelijk worden geboren:
Herman, Bernard en Henric (in deze volgorde). Zij zijn geboren tussen 1340 en 1348.

Van hen trouwt Henric met Elseke, en heeft in 1373 een dochter Oda.
Herman, die de oudste was komt nog voor in 1376 en 1384. Vermoedelijk werd hij geestelijke.

In deze periode komen intussen flink wat van Munster's voor. Sommigen lijken afkomstig te zijn uit een neventak, die als stamvader heeft Sweder van Munster (mogelijk een broer van Herman I van Munster). Ik heb geen verder onderzoek gedaan naar die van Munster's uit de 2de helft van de 14de eeuw. Maar literatuur vertelt, dat Henric van Munster en Elseke behalve een dochter Oda ook enige zoons kregen, onder wie Bernard van Munster. Hij zou getrouwd zijn met Johanna van Ruinen.
Dat blijkt ondermeer (zoals de heer B. Berings mij meedeelde) uit een brief in 1497 van Gedeputeerden der Nader Geünieerde Provinciën, te Kampen, aan H. van Munster tho Meinhoevel, heer van Ruinen, betreffende misdragingen van Unietroepen in de heerlijkheid. De band met de tak van Munster tot Meinhoevel is daarmee duidelijk.

Ik heb daar verder niet naar gekeken, maar wil er nog wel op wijzen, dat de voornaam Bernard ook bij de andere tak van Munster voorkomt. Rond 1358-1363 zijn er een aantal vermeldingen van Bernd van Munster, die als broer had een Sweder van Munster. In die tijd (1353) zijn er ook vermeldingen van de broers Wolter, Sweder en Diederic van Munster, mogelijk gaat het dus om 4 broers van Munster, die wellicht ook stammen uit de tak van Sweder van Munster.

Nog een klein mysterie
In 1303 zijn er een tweetal regesten, waarin genoemd worden Herman van Munster en zijn vrouw Gertrudis. Het echtpaar heeft in 1303 geen kinderen (liberos adhoc nondum habens).

Er is een goede mogelijkheid, dat Gertrudis een verschrijving is voor Greta, en dat dit dus 'gewoon' Herman van Munster met zijn vrouw Greta betreft. Dan weten we nu, dat zij in 1303 nog geen kinderen hadden, en dat die dus geboren zijn tussen 1304-1311. Maar het zou ook kunnen gaan om een zoon Herman van Ludolf III. Zelfs zou het kunnen gaan om een zoon uit het tweede huwelijk van Herman IV X Bertrade, die ook Herman genoemd is. Twee gelijk genoemde zonen uit verschillende huwelijken was niet ongebruikelijk.